دانلود مقاله قالی سبزوار با word

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 دانلود مقاله قالی سبزوار با word دارای 41 صفحه می باشد و دارای تنظیمات و فهرست کامل در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود مقاله قالی سبزوار با word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : توضیحات زیر بخشی از متن اصلی می باشد که بدون قالب و فرمت بندی کپی شده است

بخشی از فهرست مطالب پروژه دانلود مقاله قالی سبزوار با word

فصل اول

مقدمه

فصل دوم

پیشینه وادبیات تحقیق

فصل سوم

مبانی نظری تحقیق و یافته ها

ویژگی های تاریخی وجغرافیایی شهرسبزوار

قالی سبزوار از گذشته تا امروز

اصطلاحات رایج در قالیبافی سبزوار

مواد  اولیه

نمره نخ در قالی های سبزوار

رنگرزی

ویژگیهای فنی بافت

دار و ابزار

نقشه

چله کشی

ابعاد

رج شمار در قالی های سبزوار

نوع گره

نوع پود گذاری :

نوع پرداخت

نوع شیرازه پیچی

عیوب کلی و مهم وعلت آنها 

محاسن عمده 

طرح و نقش قالیهای سبزوار 

تولید کنندگان معروف 

تصاویر

فصل چهارم

بحث ونتیجه گیری

منابع ومأخذ

بخشی از منابع و مراجع پروژه دانلود مقاله قالی سبزوار با word

ژوله ، تورج ، برگی ازتاریخ خراسان ، ناشر شرکت سهامی قالی ایران ، پاییز1375 ، تهران
ژوله ، تورج ، پژوهشی در فرش ایران ، چاپ اول ، انتشارات یساولی ، 1381 ، تهران
حشمتی رضوی ، فضل ا; فرش ایران ، شماره 8 ازمجموعه ازایران چه می دانیم ، چاپ اول ، ناشر دفترپژوهش های فرهنگی ، 1380 ، تهران
نصیری ، محمدجواد ، سیری درهنرقالی بافی ایران ، چاپ اول ، انتشارات پررنگ ، 1374 ، تهران
یاوری ، حسین ، مبانی شناخت قالی ایران ، چاپ اول ، نشر رجاء با همکاری ماهنامه تخصصی قالی ایران ، 1384 ، تهران

چکیده

براساس یافته های این تحقیق مشخص گردید که قالیبافی درشهرستان سبزوار، برخلاف دیگرمراکز عمده قالیبافی ابتدا ازمناطق شهری آغاز وبه تدریج دربعضی ار روستاهای این شهرستان رواج یافت. ازطرف دیگرقالی سبزوار طرح ونقش منحصربه این منطقه را ندارد وبافندگان قالی دراین شهرستان غالبا ازطرح ها ونقشه های رایج درسایر مراکزقالیبافی ازجمله کاشان، نائین ، ورامین ، تبریزو; الگومی گیرند ودرمواردی عینا همان نقشه ها را استفاده می کنند

همچنین معلوم شد که هنر صنعت قالیبافی درشهرستان سبزوار درسال های اخیربا رکود عمده مواجه شده است. کمبود امکانات ، نبود مواد اولیه مرغوب ، عدم برخورداری طراحان ، رنگرزان وقالیبافان ازآموزش موثر ونظارت صحیح برمراحل مختلف انجام کار وکمبود حمایت های موثراز طرف ارگان های دولتی وخصوصی ازدلایل عمده این رکورد برشمرده شده است

دراین تحقیق سعی به عمل آمده تا گوشه ای ازمهارت وذوق وهنر ارزشمند هنرمندان سبزواری جلوه گر گردد

 فصل اول

مقدمه

ذوق وخلایق هنرجامعه ازسنن زندگی وسوابق ومحیط زیست آن قوم ریشه والهام می گیرد وغالبا این ذوق واستعداد دریک یا چند رشته خاص بگونه ای متبلور می شود

ازجمله هنرهایی که دراین سرزمین به مرور زمان به کمال رسیده وذوق هنرمند ایرانی درپهنه آن فرصت تجلی وامریافته هنرقالیبافی است ودلیل این شکوفایی وتجلی را می توان خصوصیات ذاتی ایرانیان چون هنردوستی وبردباری دانست

باوجود اینکه درمورد اولین منسوجات دست بافت بشراطلاعات نسبتا مکفی وجود دارد، ولی درباره نخستین فرش های گره دار جهان وتاریخ ومحل بافت آن ها دانسته های ما اندک بوده وبیشتردرحد حدس وگمان باقی مانده است واحتمالا پیدایش آن صرفا براساس رفع احتیاج توسط چادرنشینان وقبایل صحراگرد صورت گرفته است

پژوهشگران اروپایی درگذشته درتحقیقات خود به این نتیجه رسیده اند که تمدن های باستانی مصروآشور گهواره فرش بافی جهان بوده اند و شواهد نسبتا معتبری نیزدرصحت این مدعا دراختیار داشته اند

بافته های هرمنطقه ویژگی های خاص خود را دارند که ازبافته های مناطق دیگربسیار متفاوت هستند. برخی طرح ها ونقش ها درمسیرکوچ ازشرقی ترین مناطق به غربی ترین منطقه وحتی فراتر ازمرزهای جغرافیایی منتقل شده اند. دراین میان سبزوار ازجمله مناطقی است که بسیار ازطرح ونقش مناطق دیگراستفاده می کند وطرح مختص به خود ندارد

تاریخچه بافت آن درگذشته های دور کاملا مشخص نیست ولی می توان گفت که تقریبا قدمتی 100ساله دارد

فصل دوم

پیشینه وادبیات تحقیق

به دلیل کمبود منابع درمورد قالی سبزوار، این تحقیق بیشتر به صورت میدانی ومصاحبه با کسبه بازار فرش تهران انجام شده است

درمنابع موجود مطالب چندانی درموردقالی سبزوار وجود نداشت ومطالب ذکرشده به شرح زیراست

آقای فضل ا; حشمتی رضوی درکتاب فرش ایران ( ص35) به این نکته اشاره کردند که درشهرسبزوار طرح های افشان سراسری یا لچک وترنج کف ساده بیشتر بافته می شود. وطبق تحقیقات انجام شده این مطالب صحیح است

آقای تورج ژوله درکتاب پژوهشی درفرش ایران ( ص178) و ( ص179) به نکاتی مانند ویژگی های تاریخی وجغرافیایی شهرسبزوار، سابقه قالی بافی ، مهمترین مراکزقالی بافی ، ویژگی های ظاهری قالی سبزوار، ویژگی های فنی بافت واستادان طراح وتولید کننده قالی اشاره کردند که مطالب ذکرشده به شرح زیراست

ویژگی های تاریخی وجغرافیایی شهرسبزوار

شهر سبزوار با بسیاری از داستانهای پهلوانی ایران باستان ارتباط داشته است . چنانچه مدتها میدان واقع در مرکز شهر به میدان دیو سفید معروف بود . در دوره های اسلامی ولایت بیهقی دارای دو شهر سبزوار و خسروگرد بود که بیش از یک فرسنگ با یکدیگر فاصله نداشتند . حمد الله مستوفی از فراخی بازارهای آن و از غله ومیوه اش یاد کرده است . این شهر در حمله مغول به کلی ویران شد ولی به تدریج آباد گردید و در سال 737 هجری قمری پایتخت سلسله ی سربداران شد . شهرستان  سبزوار تا تهران 654 کیلومتر فاصله دارد . از شمال به میان آباد ، از مشرق به شهرستان  نیشابور ، از جنوب به شهرستان  کاشمر و از مغرب به شهرستان  شاهرود محدود است

سابقه قالی بافی

تاریخ معاصرقالی بافی سبزوار بدون شک به سال های پس از1300 شمسی برمی گردد. گفته می شود قالی بافی ازخود شهر سبزوارآغاز شد وپس از25 سال در روستاهای حومه آن رواج یافت. (اگرچه برخی دو دهه آخرسده سیزده هجری شمسی (1300-1280 ) طبق تحقیقات انجام شده اولین بارقالی بافی توسط دو برادر ازاهالی آذربایجان و به روایتی توسط چند کارفرمای آذربایجانی درسبزوار آغاز شد. به طورکلی می توان سابقه ای درحدود 70 و حداکثر 90سال برای قالی امروز سبزوار منظور کرد

مهمترین مراکزقالی بافی

مهمترین روستاهای فعال درقالی بافی امروز سبزوار عبارتند از: میج ، البلاغ ، حسین آباد ، مهری شنی ، حصارسرخ ، چاه سوخته ، سنگرد، شامکان ، ده حسینی وافچنگ

ویژگی های ظاهری قالی سبزوار

طرح های مورد استفاده : درسال های قبل ازدهه ی چهل ،طرح ونقش قالی های منطقه سبزوار برگرفته ازطرح ها ونقش های متداول استان به ویژه مشهد ونیشابور بوده است. انواع طرح های لچک وترنج شاه عباسی ، افشان ودسته گلی به همراه طرح معروف زیرخاکی ازمهمترین طرح های مورد استفاده درقالی های قدیم وامروز سبزوار است. انواع طرح های نایین وهمچنین طرح معروف مینا خانی چند سالی است که مورد استفاده بافندگان سبزوار قرارمی گیرد

مواد اولیه مورد مصرف : پشم ونخ پنبه به ترتیب برای پرز وتار وپود تنها مواد مصرفی درقالی های امروز سبزوارهستند. دربرخی موارد مانند قالی های سبک نایین به طور محدود از ابریشم برای رنگ سفید دور گل ها وبندها استفاده می شود

ابعاد قالی : ابعاد بزرگ مانند6 ، 9و12 مترمربعی مهمترین ابعاد قالیهای قدیم وامروز سبزوار هستند

 ویژگی های فنی بافت

– رجشمار: رجشمارقالی های قدیم وجدید سبزوار از25 تا35 رج متغیر است

– نوع گره : گره مورد استفاده دراین ناحیه اغلب ترکی است

– شیرازه بافی : قالی های سبزوار پس ازپایین بافت شبرازه می شوند

– پرداخت وروگیری : قالی های سبزوارپس ازپایین بافت پرداخت می شوند. اما دربرخی موارد بافندگان ماهراین عمل را درهنگام بافت انجام می دهند

– نوع دارقالی : دستگاه های قالی بافی ازنوع عمودی وثابت هستند

– نوع چله کشی : قالی های سبزواربه روش ترکی چله کشی می شوند

– گلیم بافی : قالیهای سبزوار به سبک فارسی گلیم بافی می شوند

– نحوه پود کشی : قالیهای کاشمر همگی ازنوع دو پود می باشند ودرحال حاضر گرایش به شیوه لول باف دارند

استادان طراح وتولید کننده قالی

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

دانلود پایان نامه کاربرد نقوش گبه و دستبافته‌های‌ ایرانی در دکوراسیون داخلی با word

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 دانلود پایان نامه کاربرد نقوش گبه و دستبافته‌های‌ ایرانی در دکوراسیون داخلی با word دارای 229 صفحه می باشد و دارای تنظیمات و فهرست کامل در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود پایان نامه کاربرد نقوش گبه و دستبافته‌های‌ ایرانی در دکوراسیون داخلی با word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : توضیحات زیر بخشی از متن اصلی می باشد که بدون قالب و فرمت بندی کپی شده است

بخشی از فهرست مطالب پروژه دانلود پایان نامه کاربرد نقوش گبه و دستبافته‌های‌ ایرانی در دکوراسیون داخلی با word

مقدمه:  
ریشه‌یابی نام گبه:  
آشنایی و شناختی از گبه:  
استاندارد و اندازه گبه  
طرح گبه:  
رنگهای مورد مصرف در گبه:  
تقسیم بندی رنگ‌ها  
تقسیم بندی کلی رنگها:  
روانشناسی رنگها در گبه:  
توصیه برای پاک کردن لکه‌های گبه:  
توصیه برای مبارزه با بید و جلوگیری از بیدزدگی:  
موقعیت جغرافیایی استان فارس:  
گبه در چه منطقه‌ای و توسط چه کسانی بافته می شد:  
عشایر ‌ایل قشقایی:  
طایفه شش بلوکی:  
طایفه فارسی مدان:  
مهمترین طرح و نقش گبه‌های عشایری:  
اهمیت تاریخی طرح شیر  
2-طرح خشتی یا قابی شکل  
3-طرح حوض گبه:  
4-طرح گل گبه:  
5-طرح‌ایلاتی:  
6-طرح درختی:  
7-طرح هندسی:  
8-طرح ابرش:  
9-طرح چهارفصل:  
نقش‌ها نشانه‌ چه نماد و سمبلی هستند:  
طرح مشترک و نحوه بافت گبه در بین‌ایلات فارس:  
رنگهای مورد مصرف عشایر‌ایل قشقایی در گبه‌ها:  
مقایسه گبه‌های قدیمی با گبه‌های جدید  
گلیم گبه(گچمه)  
ویژگیهای فنی گلیم گبه(گچمه)  
ریشه‌یابی نقوش گلیم گبه:  
توصیه‌های بهداشتی و‌ایمنی برای پیشگیری از حوادث در کارگاه‌های گبه بافی  
نام‌های گبه‌های امروز و نمونه‌هایی از آن:  
گبه‌ سه ترنج  
گبه‌ شطرنجی  
گبه عرب  
گبه دیروز  
گبه شش بلوکی  
گبه شیری نادر  
گبه سه ترنج  
طراحی و نقشپردازی  
نقشمایه‌های گلیمی  
گروه 1: نقشمایه‌های هندسی  
گروه 2: نقشمایه‌های دوگانه  
1«ایت آلِ» و مشتقات آن (شکل الف 4(1) تا الف 4(7))  
گروه 3: نقشمایه‌های تلفیقی  
گروه 4: نقشمایه‌ها حاشیه‌ای  
نقشهای گلیم قشقایی  
1نقش اشکالی  
2 کف ساده  
3محرمات  
1محرمات افقی  
4خشتی  
5قابی  
6 شطرنجی  
4رنگ آمیزی  
5نمونه‌های گلیم قشقایی  
سوزنی قشقایی  
1مقدمه تاریخی  
2اسلوب بافت و چگونگی کاربرد  
3نقشپردازی و رنگ آمیزی  
4نمونه‌های سوزنی قشقایی  
دستبافته های ایلات بهارلو و اینالو :  
تیره‌های بافنده و ویژگیهای بافندگی  
نقشپردازی و رنگ آمیزی  
گلیم و سوزنی  
دست بافته های ایلات عرب  
طایفه‌های بافنده و ویژگیهای بافندگی  
رنگ آمیزی  
نمادها و نگاره‌ها  
در گلیم  
ساختار و هندسه  
اعتقادات و خرافات  
سنت‌‌‌ها و فرهنگ بومی  
نگاره‌‌‌های تولد  
نگاره‌‌‌های زندگی  
نگاره‌‌‌های محافظت از زندگی  
نگاره‌‌‌های زندگی پس از مرگ  
نکاتی چند در طراحی دکوراسیون داخلی  
فضا  
اصول طراحی  
الگوهای طراحی  
تناسب  
تعادل  
انواع تعادلها:  
هماهنگی  
مقیاس  
یکی شدن و فراوانی  
ریتم  
رنگ و نور  
ترکیب رنگها  
رنگهای میانی  
ابعاد رنگ  
3-شدت رنگ  
انعکاس رنگ ها  
مفهوم رنگ ها  
سازواری اشکال هندسی و رنگها  
تغییر رنگها:  
بافت اجسام و اشیاء  
بافت و نور  
رنگ کف پوش و پوشش کف  
قدرت رنگ  
انواع نورها  
اثرات نور بر رنگ های مختلف  
سخن آخر مؤلف  
گزارش کار  
منابع و مآخذ  

بخشی از منابع و مراجع پروژه دانلود پایان نامه کاربرد نقوش گبه و دستبافته‌های‌ ایرانی در دکوراسیون داخلی با word

قالی ایران سیسیل ادواردز

شاهکارهای فرشبافی فارس سیروس پرهام

آموزش هنر قالیبافی پوراندخت نیرومند

منم تیمور جهانگشا، سرگذشت تیمور لنگ(مارسل بویون فرانسوی، اقتباس ذبیح الله منصوری)

شاه طهماسب صفوی (به اهتمام عبدالحسین نوائی)

گلیم آلسترهال و جوزه لوچیک ویوسکا ( تاریخچه ، طرح ، بافت و شناسایی ) ( مترجمین : شیرین همایونفر و نیلوفر الفت شایان)

دستبافتهای عشایری و روستایی فارس جلد دوم سیروس پرهام با همکاری سیاوش آزادی

پیشرفته ترین طرح های دکوراسیون منزل اکبر والیانی کیا

آموزش هنر گبه بافی مؤلف فاطمه فقیری زاده

کتاب با تار و پود عشق درباره گبه های جدید و قدیم

مقدمه

فرش دستباف‌ایران اگر نگوئیم در طول قرنها، حداقل در‌یک قرن اخیر، پس از نفت، بزرگترین سرمایه ملی منبع درآمد ارزی صادراتی ما به شمار می‌رفته است و گزافه نیست اگر بگوئیم گذشته از ارزش صادراتی، هنر قالیبافی مشخص ترین وسیله شناسائی فرهنگی ما به دنیا بوده است. هر کشور اگر صاحب چنین سرمایه بالقوه‌ای بود نه تنها در حفظ آن می کوشید بلکه سعی می کرد هر روز آن را نسبت به روز قبل وسعت ببخشد و توسعه بدهد ولی ما نه تنها چنین نکردیم بلکه با بی توجهی‌ها و‌ایجاد موانع شرایط را روز به روز بدتر کرده و مانع گسترش‌این صنعت عظیم‌ایرانی نمی شدیم و اکنون کار به جائی رسیده است که همه آنانی که به نحوی دسترسی در کار تولید و فروش و صادرات فرش‌ایران را دارند در‌این نگرانی عمیق به سر می برند که‌ایا فردایی برای آن وجود خواهد داشت؟

هرچه زندگی به سوی ترقی و تعالی ره می سپرد ارزش هنر آشکارتر می شود و‌این هنر به طور کلی چیزی است که احساسات ما را بر می انگیزد. پس هنر به طور عام عبارتست از خصوصیات اشیاء و پدیده‌های طبیعی و مصنوعی و  ساخته دست انسان که احساسات ما را نسبت به خود بر می انگیزد و چون در تمام هستی نمی توان چیزی را‌یافت که در ما احساسی بر نیانگیزد، پس در همه چیز رگه‌های هنر وجود دارد و به جرأت می توان گفت جهان سرشار از هنر است. هنر را به طور کلی به دو گروه متمایز تقسیم می کنیم

1-هنر طبیعت 2-هنری که زائیده دست بشری است

صنعت و هنر فرش بافی در‌ایران،‌یکی از همین هنرهای ساخته بشر است که در آن ظرافت و زیبایی فراوانی به کار رفته و نشانه‌ها و سمبل‌ها و وقایع بسیاری را در دل خود دارد، اما تولیدشان به محدوده زمان و مکان مربوط می شود. اعتقاد به سمبل در فرشهای امروزه اغلب فاقد منابع علمی ست، چون سمبل‌ها از طریق اعتقادات . خرافات بوجود آمده اند و دگرگونی در اعتقادات ناگزیر دگرگونی در سمبل‌ها و نشانه‌هاست. مثلاً اگر امروز نقش درخت سرو در فرش به کار می رود دارای همان مفهومی نیست که در فرشهای آنتیک و قدیمی به کار می رفته است

نقش سرو امروزی حامل سمبلها و پیامهای قدیمی سرد نبوده بلکه الهام گرفته از تصویر زیبای آن است.‌این تصویرها‌یا به صورت واقعیت عینی و‌یا به صورت تجرید و بر اساس مهارت و استادی استادکار ترسیم می شوند

استادکاران اغلب نقوش و رنگها را بر اساس زیبایی شناسی هنری و آنچه که به سلیقه آنها بیشتر خوش‌ایند است بر می گزینند و نه به خاطر سمبل بودن آن

با وجود تهی شدن سمبل‌ها از مفاهیم اعتقادی، ارزش هنری فرش همچنان به قدرت خود باقیست چرا که هنر آئینه روح بشر است که خود از طریق اعتقادات شکل گرفته است

احتمالاً فرشهای اولیه فرشهای عشایری بوده اند که تولیدکنندگانشان در موقعیتی نبوده اند که نقش‌های طبیعی را به صورت نزدیک به واقعیت تصویر کنند بلکه به ناچار از طریق ساده کردن آن(تجرید) قادر به خلق نقش بوده اند

تصاویر حیوانات سینه به سینه از نسلی به نسلی منتقل شده است

چنانچه شیر با وجودی که ده‌ها سال است در دشت‌های‌ایران وجود عینی ندارد همچنان در ذهن عشایر و فرشهای آنها باقی مانده است.(آیا دشت‌های پهناور و بیکران مشرق زمین (ایران) سرچشمه جوشان‌اینگونه اندیشه نبوده است؟)

تجرید در نقش پردازی تصورات شخص بیننده را غنا می بخشد و به وسیله تجرید هنرمند لحظه‌های مشترکی را با بیننده جستجو می کند. تجرید در هر‌یک پدیده‌نو و کشف امروزی نیست بلکه از دوران اولیه هنری و بشرهای ماقبل تاریخ وجود داشته است تجرید در اروپا از ابتدای قرن بیستم طرفدار پیدا کرد که به عنوان هنر مدرن معروف شده است


 ریشه‌یابی نام گبه

کسی به تحقیق نمی داند که نام گبه از کجا آمده و چه ریشه‌ای دارد و چرا گبه به‌این نام معروف شده است، عده‌ای از زبانشناسان و نویسندگان معتقدند که‌این لغت به معنی زمخت، ضخیم و سفت و چیزی شبیه به‌اینها بوده است، چون به فرشی گبه می‌گویند که خوابی بلند دارد و درشت بافته شده است.‌این نوع زیرانداز توسط عشایر و برای مصارف شخصی بافته می شده است. گبه زیراندازی بود برای جلوگیری از نفوذ سرمای زمین و خانواده عشایری را از آن محافظت می کرد. در تاریخ‌ایران برای اولین بار لغت گبه در گزارشی از استقبال شاه طهماسب صفوی از شاه همایون گورکانی، پادشاه هندوستان که به علت سیاسی و توطئه‌ها و خیانتهای درباریان مجبور شده بود به‌ایران فرار کند، آمده است. شاه تهماسب صفوی به شاه همایون گورکانی پناه می‌دهد و برای استقبال از او دستور می دهد استقبال بی نظیر و جانانه‌ای به عمل آورند، از‌این رو مدیران برنامه جشن استقبال که سرپرستی آنان را محمدخان اشرف اوغلی بر عهده داشت، در سالنها از قالیچه‌های دو خوابه طلاباف، نمد تیکه کرکی اُستر اطلس، گبه و سه قالی دوازده ذرعی کوشگانی(جوشقانی) پهن می کنند و روی هفت رأس اسب جلهای مخمل و اطلاس پوشانیده بودند و تنگ قصب بافی ابریشمی برجل مخمل منقش، تنگ سفید برجل مخمل سرخ و تنگ سیاه برجل مخمل سبز بکشند

آشنایی و شناختی از گبه

گبه نوعی فرش دست بافت است که‌یک تا سه سانتیمتر خواب دارد، درشت بافت است و به تناسب چله پودهای آن ضخیم است. اسکلت اصلی گبه تار و پود است. در گبه از پود زیاد در هر رج استفاده می شود و گاه تعداد آن از سه تا هشت پود در هر رج است. ریشه گبه را به‌این علت بلند می گیرند تا بین رج‌ها به سب استفاده زیاد از پود کلفت فاصله‌ای‌ایجاد نشود. و برای پر گوشت بودن و ذرتی نبودن گبه از پرز بلند کمک می گیرند. گبه بیشتر به روش «فارسی باف» بافته می شود و گبه‌ها بر روی دارهای افقی(زمینی) بافته می شود. گبه کلاً از تار و پود گرفته تا ریشه‌ها، از جنس پشم است و مهمترین آفت آن بید است. گبه‌های مرغوب از جنس پشم بهاره می‌باشند و پشمها توسط دست ریسیده می شوند و به روش طبیعی و گیاهی رنگ می شوند و‌اینگونه رنگها در مقایسه با رنگهای شیمیایی بسیار با دوام و دارای ثبات و درخشندگی زیادی است. طرح گبه ذهنی و هندسی می باشد و به کمک قرینه بافی، طرحها و نقشهای جذاب که از محیط پیرامون و اطراف بافنده الهام گرفته شده است. واحد بسته بندی گبه بقچه می باشد و در هر بسته 2 تا 4 تخته گبه گذاشته می شود

 

استاندارد و اندازه گبه

گبه‌هایی که‌ایلات و عشایر می بافند به علت‌اینکه برای مصرف شخصی بود، از نظر ابعاد تابع هیچ گونه استانداردی نبود و طول و عرض آن بستگی به میل و خواست بافنده گبه داشت و شاید بستگی به بزرگی چادر عشایر بافنده آن. گبه تقریباً در اندازه‌های مختلف بافته می شود به ویژه در شرایطی که‌این فرش نیز به خانه‌های شهرنشینان وارد شده و همچون دیگر فرشها مورد استفاده قرار می گیرد

گبه به صورت چهارگوش‌یا کناره در اندازه‌های 5/2*5/1 و 200*100 و 250*150 و 5/3*5/2 و 5/1*2 بافته می شود. اندازه گبه گاه به درخواست مشتری بستگی دارد و اگر مشتری اندازه‌گبه را تعیین نکند بافنده گبه خود به هر اندازه‌ای که مایل بود گبه را می بافد. اما امروزه با استقبال از آن و تقاضای بازار، گبه در اندازه‌های استاندارد بافته می شود

 

طرح گبه

طرح گبه بسیار ساده و هندسی بوده در ابتدا گبه‌ها بدون نقش و ساده بافته می‌شده‌اند و گاه نیز از محیط اطراف الهام می گرفتند. هرچه بافنده در ذهن خود داشته بر روی گبه پیاده می کرده، گبه‌هایی که توسط عشایر بافته می شد دارای طرحهای ذهنی بود و چون گبه مصرف شخصی داشت برای بافنده تنها آن چیزی را که خود در ذهن داشت و هیچ قید و بندی در انتخاب طرح وجود نداشت، خود بر روی گبه پیاده می کرد و طرحها از محیط اطراف خود بافنده گرفته می شد و شاید آرزوها و خواسته‌هایشان را بر روی گبه پیاده می کردند. مثلاً نقش چادر، شاید آرزوی داشتن چادری بزرگتر و‌یا مأمن ثابت بود و نقش انسان نشانه داشتن خانواده و گل و بوته نشانه سرسبزی و نقش گوسفندان و گله و حتی سگ در پیش عشایر نشانه و نماد خاصی داشته است. گبه هنر اصیل ‌ایرانی است که شاید بتوان گفت: طرح و نقش آن، آنرا از دیگر دست بافتها متمایز می سازد و اگرچه گاه همچون فرش از زحمت و مشقت کمتر برخوردار است، اما باز هم گبه در جای خود هنر قابل تحسینی است

رنگهای مورد مصرف در گبه

رنگهای گبه در اوایل «خودرنگ»‌یعنی رنگ طبیعی پشم بود، و چون گبه دست بافت عشایری بود و فقط خودشان از آن استفاده می کردند بنابراین می توان گفت: گبه دست بافتی منحصر به فرد بود که عشایر اولین کسانی بودند که آن را می بافتند و مورد مصرف قرار می دادند، رنگها در ابتدا به صورت خود رنگ بوده و پشمها به رنگهای طبیعی چون مشکی، سفید، شیری، قهوه‌ای،‌یعنی همان رنگی که پشمهای حیوانات به طور طبیعی به آن رنگ بودند مانند پشم شتر، بز، گوسفند و… اما با گذشت زمان و کوچ عشایر از جایی به جای دیگر و دسترسی به رنگهای گیاهی و شناخت رنگدانه‌های گیاهان و راهیابی گبه به خانه‌های شهرنشینان گبه از مصرف شخصی عشایر به مصرف شهرنشینان هم در آمد و از آن زمان گبه‌ها با رنگهای متنوع گیاهی و طبیعی رنگ شده و بافته می شد و هر کدام از رنگهای مورد مصرف نماد و نشانه چیزی بود، مثلاُ رنگ آبی نشانه‌ پاکی و زلالی و آسمان است و رنگ سبز نشانه سرسبزی و خرمی و به نوعی به معنی برکت بوده چرا که عشایر برای به دست آوردن و رسیدن به مراتع و آب مدام در حال کوچ هستند رنگ زرد نشانه‌طلا و خاک وطن است و حسن وطن دوستی نیز در نزد قشقایی‌ها شدید بوده است. به همین خاطر در گبه‌های خود به نشانه‌خاک وطن از رنگ زرد زیاد استفاده می کردند رنگ مشکی نشانه‌ مرگ و میر است و زمانی در گبه رنگ مشکی استفاده می شود که کسی از اطرافیان و اقوام عمر خود را از دست داده باشد. رنگ سفید نشانه‌ تولد و نو شدن در پیش قشقایی‌ها است و…

 

تقسیم بندی رنگ‌ها

لازم به ذکر است که رنگهای اصلی، شامل رنگهای قرمز، زرد و آبی است که به صورت مثلث فرضی نمایش داده می شود و از ترکیب‌این سه رنگ به صورت دو به دو رنگهایی به وجود می‌اید که به آن رنگهای فرعی می گویند. با توجه به طیف نور خورشید 7 رنگ حاصل می شود. که در واقع 3تای آنها جزو رنگها اصلی است که در بالا نام برده شده اند و حد فاصل هر رنگ اصلی تا رنگ اصلی دیگر رنگهایی که حاصل می شود رنگهای میانگین‌یا رنگهای ثانویه‌یا فرعی نامیده می شوند برای مثال

1-از ترکیب رنگ قرمز و آبی رنگ بنفش حاصل می شود

2-از ترکیب رنگ قرمز با سبز، رنگ نارنجی به دست می‌اید

3-از ترکیب رنگ آبی با رنگ زرد، رنگ سبز حاصل می شود

در مواد رنگ زا با استفاده از دو رنگ خنثی سفید و سیاه، تمامی رنگهای دیگر پدید می‌اید. رنگها به سه دسته تقسیم می شوند که عبارتند از رنگهای گرم، سرد و خنثی

1-رنگ گرم: در واقع از خانواده رنگ قرمز است از نظر علمی گردش خون را سریع و تپش قلب را بالا می برد و حالت هیجان و شوق در انسان‌ایجاد می کند. بیشتر‌این رنگها در خورشید، مناطق کویری، آتش و… دیده می شود

2-رنگهای سرد:رنگهایی که متعلق به خانواده رنگهای آبی است که به رنگهای سرد معروفند و از لحاظ علمی جریان خون را کند و حالت آرامش و سردی را در انسان به وجود می آورد. مانند دریا، آسمان و مناظر زمستانی و… دیده می شود

3-رنگهای خنثی: به رنگهایی اتلاق می شود که از ترکیب رنگهای سرد و گرم و‌یا انواع خاکستریها، سیاه و سفید تشکیل‌یافته اند

تقسیم بندی کلی رنگها

رنگها به طور کلی به دو گروه تقسیم می شوند: رنگهای آکروماتیک و رنگهای کروماتیک

1-رنگهای آکروماتیک:رنگ آکروماتیک شامل رنگهای سیاه و سفید و خاکستری است و انواع رنگ خاکستری از ترکیب رنگ سیاه و سفید به وجود می‌اید که به آنها رنگهای خنثی هم می گویند

2-رنگهای کروماتیک: رنگهای کروماتیک شامل هر نوع رنگی که از ترکیب رنگهای اصلی و فرعی به وجود می‌اید و حتی خود رنگهای اصلی شامل رنگهای کروماتیک می باشند که به مجموعه آنها رنگهای سرد و گرم می گویند

روانشناسی رنگها در گبه

رنگ زرد:رنگ زرد رنگ جوانی، روشنی و نور و نشان دانش و معرفت و شادی آفرین است و بیشتر پرتوهای دریافتی را بازتاب می دهد، ژرفا و عمق ندارد و جزو رنگهای گرم محسوب می شود.‌این رنگ برای عشایر بسیار با اهمیت است، به طور که نشانه خاک سرزمین و وطن است

رنگ آبی: رنگی است آرام و درونگرا، بیننده را به درون خود می کشاند، به معنای‌ایمان است و سمبل جاویدانی است. رنگ آبی همیشه سایه دار است و همواره فعل دارد و در تاریکی خودنمایی می کند. آبی با روان انسان پیوند خورده است تا اعمال روح نفوذ می کند و نشانه آرامش است رنگ آبی رنگ سرد است

رنگ قرمز:رنگ قرمز رنگی گرم و دارای نیرویی برون گراست رنگ توان و فعالیت و رنگ تقویت کننده قلب است. قرمز رنگ حق، پیکار و شهادت است و سمبل حیات و مبین هیجان و شورش است

رنگ سبزه: رنگ اعتدال و سرد است، در آن آرامش وجود دارد در ترکیب آن رنگ گرم و رنگ سرد زرد و آبی به نسبت برابر در هم ترکیب شده است. رنگ سبز رنگ تفکر، صلح و طبیعت است

رنگ نارنجی: رنگ جوانی، نشاط، جشن و سرور است و جزو رنگهای گرم محسوب می شود

رنگ بنفش:رنگ بنفش رنگی است که نمایشگر بی خبری، بی اختیاری، ظلم و دشواری است.‌این رنگ مرموز و برانگیزاننده احساسات است در سطح وسیع حالت ترس را نشان می دهد. اگر در رنگ بنفش میزان رنگ قرمز بیشتر باشد و به سمت ارغوانی متمایل گرددکه در طبیعت و مناظر اغلب به چشم می خورد. در رنگ بنفش اگر میزانی آبی آن بیشتر باشد(آبی بنفش) القاء کننده تنهایی است. ناگفته نماند رنگ قرمز بنفش‌یا ارغوانی رنگی است که عشق‌یزدانی و روحانی را در خود دارد

 

توصیه برای پاک کردن لکه‌های گبه

اگر سطح روی گبه لکه‌ای داشت بهتر است برای پاک کرد آن از گِل سرشوی و ساپوتین‌ها استفاده شود. زیرا‌این نوع پاک کننده‌ها اثر نامطلوبی بر روی گبه باقی نمی گذارند و در عین حال بهترین پاک کنندگان سنتی هم به شمار می‌ایند

توصیه برای مبارزه با بید و جلوگیری از بیدزدگی

همان طور که می دانید بید‌ یکی از آفتهای گبه به شمار می‌آید، بهترین کار برای جلوگیری از بید خوردگی قرار دادن گبه در معرض هوای آزاد می باشد. برای مبارزه با آفت بید و نابودی بهتر است از نفتالین و کافور و‌یا محلول کافور استفاده کنید و از موی بز در شیرازه گبه استفاده شود. عوامل نابودکننده گبه رطوبت، بیدزدگی و آتش است

لوچه شدن:اگر‌یکی از گوشه‌های چهارگانه گبه نسبت به گوشه‌های دیگر آن تفاوت داشته باشد گبه لوچی دارد‌این عیب در اثر شل شدن بیش از حد چله‌ها‌یا عدم دقت بافنده در زمان بریدن و جدا نمودن گبه از دار بوده و‌یا هنگام پایین آوردن گبه به وجود آمده است

نکته:

علاوه بر عیوبی که ذکر شد و علت‌ایجاد آن را بایداز مرحله تهیه مواد و دار و ابزار و نحوه چله کشی و بافت و انتخاب نقشه جستجو کرد، ممکن است پس از اتمام مراحل فوق عیب‌هایی هم در مراحل بعدی کار روی گبه به وجود‌اید، از جمله در مرحله شستشوی گبه، دارکشی، خشک کردن گبه در آفتاب و استفاده از داروهای مختلف برای شستشو گبه و روگیری و پرداخت گبه‌ایجاد شود

 

 

موقعیت جغرافیایی استان فارس

استان فارس که در نیمه‌ جنوبی کشور واقع شده است دارای شرایط آب و هوایی خشک و کوهستانی است، چرا که در شمال غربی‌این استان رشته کوه زاگرس و در نواحی شمال غربی به جنوب شرقی تقریباً شرایط آب و هوایی به دو صورت کوهستانی و بیابانی است و به طوری که قسمتهای شمال غربی و غرب‌این استان بر خلاف مناطق شرقی، دارای آب و هوای کوهستانی است و تابستانهای معتدل و زمستانهای سرد دارد

استان فارس از قسمت شمال به استان اصفهان و‌یزد، از جنوب به استان هرمزگان و از شرق به استان کرمان و از غرب به استان بوشهر و چهارمحال بختیاری ختم می شود. بیشتر نقاط خشک‌این استان در جنوب و جنوب شرقی قرار دارد که بر میزان خشکی‌این استان می افزاید. در قسمتهای جنوب‌این استان رودخانه‌ها کم و به علت شور بودن آب آنها، ساکنان آن بیشتر از قناتها، چاهها و چشمه‌ها برای مصرف و شرب استفاده می کنند. گرچه نواحی داخلی استان فارس کوهستانی است ولی دارای دره‌های پرآب و حاصلخیز و هوایی بسیار مطبوع دارد. فارس‌یکی از چند استان فلات‌ایران است که دارای جنگل بوده و رودخانه‌های چون مندوشاهپور که هر دو از سلسله جبال زاگرس سرچشمه می گیرند و رودکر که مشرف به تخت جمشید است، از رودخانه‌های پرآب‌این استان است

 

دنا و زردکوه بلندترین قلل زاگرس و نقش آن در زندگی عشایر کوچ رو

زاگرس رشته کوه معروفی است در‌ایران که دارای پستی و بلندیهای منظم و ویژه‌ای است که از کردستان جنوبی تا شمال تنگه هرمز گسترده شده است

چین خوردگیهای زاگرس به طور منظم و متوازی به طول 1350 کیلومتر بزرگترین واحد ناهمواری‌ایران را تشکیل می دهد. پهنای‌این چین خوردگیها در همه جا‌یکسان نیست. باریکترین قسمت زاگرس به خط مستقیم در امتداد رود دِز، 125 کیلومتر و پهن ترین قسمت آن در فارس و در حوالی نصف النهار 54 درجه شرقی در حدود 275 کیلومتر است. چین‌های زاگرس منظم و در بیشتر موارد محور آنها موازی است. بلندترین کوههای زاگرس به صورت دیواره‌ای در حاشیه شمال شرقی از شاهو(شاهکوه) در کردستان جنوبی تا دنا در فارس کشیده شده که در نتیجه تأثیر گسل‌ها به وجود آمده اند. زاگرس به دو قسمت شمال غربی( از مریوان در مرز‌ایران و عراق تا فارس) و جنوب شرقی(از فارس تا تنگه هرمز) تقسیم می شود. بلندترین قلل آن دنا با ارتفاع 409 متر و زردکوه بختیاری با ارتفاع 4221 متر می باشد. زاگرس شمال غربی همچون دیواری در مقابل نفوذ توده هوای مرطوب که‌این رطوبت از دریای مدیترانه و اقیانوس اطلس است قرار گرفته که باعث ریزش برف و باران در‌این منطقه می شود

قله‌های بلند زاگرس مثل زردکوه و دنا در بیشتر‌ایام سال پوشیده از برف است جریان رودها در دره‌ها و دشتها بین کوهها سبب توسعه‌ کشاورزی و ارتفاعات سرسبز زاگرس موقعیت مناسب‌ییلاقی را برای کوچ نشینان (کوچ روها) مهیا ساخته است. عشایر کوچ نشین زاگرس عبارتند از‌ایل قشقایی و‌ایل بختیاری و عشایر‌ایل خمسه و ممسنی

 

گبه در چه منطقه‌ای و توسط چه کسانی بافته می شد

از نظر اصالت می توان گفت:‌ایلات و عشایر استان فارس از اولین پیشقدمان گبه بافی به شمار می‌ایند که قدمت گبه بافی در استان فارس بیش از صد و پنجاه سال می باشد

زیباترین گبه‌ها را علاوه بر استان فارس، استانهای بوشهر، کهکیلویه و بویراحمد تولید می کردند

استان فارس دارای سه گروه عشایر می باشد

1-عشایر‌ایل قشقایی

2-عشایر‌ایل خمسه

3-عشایر‌ایل ممسنی

که جز‌این عشایر که در استان فارس ساکن می باشند عشایر بختیاری هم گبه باف بوده اند

 

عشایر ‌ایل قشقایی

ایل قشقایی شامل 6 تیره و حدود 90 طایفه است

1 و 2-‌ایل کشکولی (بزرگ و کوچک)

3-ایل شش بلوکی

4-ایل دره شوری

 

طایفه شش بلوکی

پس از طایفه دره شوری طایفه شش بلوکی در گبه بافی مهارت زیادی دارند، گبه‌های تحت عنوان شورباخورلو‌این طایفه بسیار معروف است. در اطراف شهرستان آباده ساکن می باشند و جز گبه‌های تیره شورباخورلو، تیره هیبت لو و تیره دوقزلو از طایفه شش بلوکی در بافت گبه بسیار معروف می باشند. در فصل سرما به منطقه فراشوند و دهستان دو جگال و منطقه دیرم و دشت پلنگ که در کل قسمت جنوب غربی بخش فراشوند کوچ می کنند

و در فصل گرما به منطقه آباده و خسرو و شیرین و منطقه آس و پاس کوچ می‌کنند

طایفه فارسی مدان

این طایفه که در گبه بافی پس از طایفه شش بلوکی قرار دارد و گبه‌های‌این طایفه همانند طوایف دیگر معروفیت چندانی ندارد. دست بافتهای دیگری در‌این طایفه بافته می شود اما گبه که جزو‌یکی از دست بافتهای‌این طایفه می باشد از معروفیت و مرغوبیت بالایی برخوردار نیست

– قشلاق‌این طایفه در اطراف برازجان و بوشهر همسایه و در جوار طایفه دره شویی می باشند

– در فصل‌ییلاق‌این طایفه در اطراف آپادانا و قسمتهای شرق‌یاسوج کوچ می کنند

 

مهمترین طرح و نقش گبه‌های عشایری

همان طور که در مباحث قبلی مطرح شد، جز قشقایی‌ها که بافت گبه خاص آنها بود،‌ایلات خمسه و ممسنی و عشایر‌ایل بختیاری هم گبه بافی می کنند و‌اینکار دیگر منحصر به‌ایل قشقایی نیست، علت آن هم‌این است‌ایلات دیگر که در جوار گبه بافان بوده اند گبه را از آنها فرا می گرفتند. باز تأکید می شود اصالت گبه منحصر به‌ایل قشقایی است و همان سابقه‌ای را که قشقایی‌ها در بافت گبه دارند بختیاری در بافت خرسک داشته اند و شاید بتوان گفت که علت دیگر آن ازدواج بین اقوام ترک زبان قشقایی با اقوام لر زبان بختیاری بوده است، از‌این رو گاه گبه در‌ایلات بختیاری هم بافته می شد و شاید زمانی از طرح گبه برای بافت خرسک هم استفاده می شد و بالعکس و…

مهمترین طرح و نقش که در بین تمام‌ایلات و عشایر وجود داشت و از آن به فراوانی استفاه می نمودند طرح شیر بود که گاه به صورت تک شیر،‌یا جفت شیر و‌یا به صورت شیرخورشید در گبه‌ها استفاده می شد. و تنها طرح مشترک تمام کسانی بود که گبه باف بوده اند و شاید بتوان گفت طرح مشترک بین گبه و خرسک نیز بوده است. و طرح شیر در دوره‌ ناصرالدین شاه به فراوانی بافته می شده و چون ناصرالدین شاه بنیان گذار شیر و خورشید در‌ایران بوده از‌این رو گبه‌های نفیس بیشتر دارای طرح شیر،‌یا شیر خورشید بوده‌این گونه گبه‌های نفیس دارای ظرافت و زیبایی بسیار بوده عمدتاً برای خوانین بافته می شده و بیشتر از چله پشمی و از بهترین نوع پشم و مواد و نقشه و رنگ در‌این گونه گبه‌ها استفاده می شد. گبه‌ها با نقشهای شیر و شاید با نقشهای گل گبه، حوض گبه، گبه خشتی و طرحهای هندسی، همان طور که گفته شد، بیشتر برای بزرگان و خوانین‌ایل و‌یا برای هدیه به بزرگان‌ایلات دیگر و‌یا هدیه به سردمداران مملکت بود. نقش فرش پرادنبه بختیاری که الهام گرفته از طرحهای قشقایی و مقداری الهام گرفته از کوبیسم و نقشهای کوبلن فرانسه است شاید بتواند دلیلی باشد برای اثبات‌این مطلب که قشقایی‌ها و بختیاری‌ها از طرح‌ها و نقشهای‌یکدیگر الهام می گرفتند و در دست بافتهای خود استفاده می کردند

بیشتر طرحهای مورد استفاده از گبه ذهنی و هندسی بود و الهام گرفته از طبیعت و محیط اطرافشان بود. در آرایش و اجزاء و اشیاء در گبه‌ها بیشتر از طرح‌های حیوانات پیرامون و دور اطراف خود عشایر استفاده می شود و هر حیوان سمبل و نماد خاص خود را دارد. و از حیوانات مثل جغد و گربه سیاه و حیوانات افسانه‌ای مثل سیمرغ و اژدها در بافت گبه مرسوم نیست. مهمترین طرح و نقش گبه‌های عشایر قشقایی عبارتند از

1-طرح شیری

2-طرح خشتی

3-حوض گبه

4-گل گبه

5-طرح‌ایلاتی

6-طرح درختی

7-طرح هندسی

8-طرح ابرش

9-طرح چهارفصل

1-طرح شیر

محبوبترین و  بهترین نقش در پیش عشایر استانهای جنوب غربی‌ایران نقش شیر است که در‌ایران باستان و هم در فرهنگ اسلامی جای والایی داشته و دارد. شیر در مذهب شیعه به شجاعت و متانت و قدرت و دیگر صفات و خصلتهای مثبت به حضرت علی امام اول شیعیان نسبت داده می شود و احترام خاصی نزد‌ایرانیان و شیعیان دارد. و نظریه دیگری که وجود دارد مبنی بر‌اینکه در فارس شیر زیاد بوده و چون با گذشت زمان نسلشان منقرض شده و چون قشقایی‌ها از نقوشی که در دستبافتهای خود استفاده می کردند از طبیعت اطرافشان الهام می گرفتند،‌یعنی طبیعت گرایی که در ذات بافندگان وجود داشته شیر نیز در نزد قشقایی‌ها دارای اهمیت بوده، به همین علت آنان از نقش شیر استفاده کردند

 

اهمیت تاریخی طرح شیر

شیر از دوران ماقبل تاریخ به بعد به خصوص در دوره‌های تاریخی‌یعنی هخامنشی به بعد سمبل قوم‌ایران است. همان طور که در بنای تخت جمشید‌یا (پرسپولیس) در زمان هخامنشیان نقش شیر سمبل و نگاهدارنده و نشانه قدرت، ابهت، صلابت و‌یکه تازی مختص‌این حیوان و خانواده گربه سانان بزرگ چون ببر، پلنگ و… بوده به عنوان مثال در زمان حکومت هخامنشیان بر بخش عظیمی از سرزمین خشایارشاه والیان و حاکمان‌ایرانی در مصر را با علامت شیر به دیگر حکام معرفی می نمودند. که به طور کلی در مصر شیر را نشانه و سمبل‌ایرانی می دانستند. به همین ترتیب بعد از دوره هخامنشیان در دوره‌ ساسانیان شیر به عنوان نگهبان اصلی مهر‌یعنی خورشید به عنوان میترا به کار برده می شد، که بر روی سفال‌ها و سکه‌ها و بناهای‌این دوره نقش شیر دیده می شود. و در زمان قاجاریه نقش شیر بسیار اهمیت داشته به طوری که در زمان محمدعلی شاه قاجار نقش شیر در وسط پرچم‌ایران به کار برده می شده از‌این رو می‌توان نتیجه گرفت نقش شیر، از اهمیت ویژه‌ای نزد‌ایرانیان برخوردار است و‌این گونه نقش که در گبه‌ها به کار برده می شد به همین دلایلی بود که ذکر شد و بیشتر عشایر علاوه بر قشقایی‌ها از‌این طرح استفاده می کردند و شاید بتوان گفت نقش مشترکی بود که تمام بافندگان عشایر، هم قشقایی و هم بختیاری و همچنین‌ایل خمسه که در همسایگی غربی‌ایل قشقایی در سردسیر‌یعنی کهکیلویه و بویراحمد همسایه شمالی چهارمحال بختیاری و همسایه شرقی‌ایل خمسه در دستبافتهای خود از نقش شیر استفاده می کنند

2-طرح خشتی یا قابی شکل

این نقش شامل طرح‌هایی است که متن باریک به صورت منظم به چند  قسمت به شکل قاب تقسیم شده هر قاب ممکن است به طور جداگانه طرحی همگون و هماهنگ با دیگر قابها داشته و‌یا با آنها متفاوت باشد. نقش‌های به کار رفته در داخل قابها، طرح‌های هندسی؛ طرح درخت گل و مرغ و خاتم کاری است و نگاره‌های ستاره‌ای شکل تزئین کننده حاشیه‌های قابهاست.‌این طرح‌ها به صورت هندسی بوده و انواع آن عبارتند از طرح جوشقانی، قاب قرانی، لچک و ترنج طرح خشتی می تواند به صورت شطرنجی سیاه و سفید و دارای طرح‌های کوچک و هندسی در هر شطرنجی باشد. بافنده طرح شطرنجی بر طبق وضعیت زندگی روزانه‌ خود، رنگ سفید‌یا سیاه استفاده می کردند که رنگ سفید نشانه، آن است که آن روز، روز خوبی برایش محسوب می شود و اگر روز بدی داشته از رنگ سیاه استفاده می کرد، و شاید در طرح شطرنجی چند رنگ سفید و‌یا چند رنگ سیاه پشت سرهم قرار می گرفت

 

3-طرح حوض گبه

نقش به کار برده شده در آن به صورت ترنجی در وسط که گلی را نشان می دهد که از اطراف آن گل برگها و گل‌ها و غنچه‌هایی منشعب می شود. که در فارس معمولاً به ترنج حوض گفته می شود‌این نقش را به‌این علت حوض گبه می گویند چون در فارس ترنج را حوض و قشقایی‌ها آن را گول می گویند، و معمولاً جایی پست‌یا گودالی است که آب در آن جمع می شود و چون حوض در وسط حیاط خانه‌های قدیمی بود، از‌این رو به ترنج حوض هم می گویند

4-طرح گل گبه

نقش گل رز را در گبه طرح گل گبه می گویند که متن و زمینه آن از گل‌های سرخ رنگی که برگهای سبز رنگ داشتند تشکیل می شد و نقوشی در حاشیه داشته است که رنگ گلهای آن متفاوت از رنگ متن و زمینه است

 

5-طرح‌ایلاتی

این طرح که در میان‌ایلات و عشایر رواج داشته و دارد و از محیط طبیعی پیرامون خود الهام می گیرند، آن را به صورت نقشی در تار و پود گبه بافته اند.‌این نقش کلاً ذهنی است و در گبه و قالی، جاجیم و گلیم بافی مورد استفاده قرار می گیرد.‌این طرح بیشتر در میان قابهای لوزی، دایره، مربع، مستطیل و بیضی است که هر‌یک با طرح‌های‌ایرانی مانند گل، درخت، گیاه تزئین شده اند. اکثر طرح‌هایی که در بافت‌ایلاتی به کار برده می شود، اشکال هندسی و به صورت ذهنی توسط بافنده بافته می‌شود و هر طرح همراه با رنگ آمیزی متفاوت و مخصوص خود متعلق به فرهنگ خاص‌ایلات و عشایری است. انواع طرح‌های‌ایلاتی عبارتند از: 1-ایلاتی قشقایی2-ایلاتی لری 3-ایلاتی کردی
4-ایلاتی هیبت لو 5-ایلاتی تفرش بختیاری

 

6-طرح درختی

نقش‌این طرح بیشتر از درختان سرو، گل و برگ و حیوانات می باشد، درخت در زندگی آدمی همیشه دارای اهمیت بوده زیرا با استفاده از درخت می توانستند نیازهای خود را تأمین کنند و آن را به شکل‌های مختلف مورد استفاده قرار دهند در جاهایی که درخت کم بود و افراد آن مرز و بوم تصویر آن را بر روی صنایع دستی و دست بافتها می آفریدند که بیشترین نقشها در دست بافتهایی چون قالی و گبه به وجود آمده در‌این میان درخت سرو و بید مجنون مورد استفاده عشایر قرار گرفته است که سرو مظهر شادی و شادمانی و بید مجنون مظهر حزن و اندوه بوده است انواع‌این نقوش عبارتند از طرح درختی، طرح جانوری ترنج دار، طرح سروی، طرح گلدانی، طرح سراسری، و لچک و ترنج

 

 

7-طرح هندسی

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

دانلود مقاله عوامل موثر بر کیفیت و صادرات مستقیم فرش کرمان با word

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 دانلود مقاله عوامل موثر بر کیفیت و صادرات مستقیم فرش کرمان با word دارای 66 صفحه می باشد و دارای تنظیمات و فهرست کامل در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود مقاله عوامل موثر بر کیفیت و صادرات مستقیم فرش کرمان با word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : توضیحات زیر بخشی از متن اصلی می باشد که بدون قالب و فرمت بندی کپی شده است

بخشی از فهرست مطالب پروژه دانلود مقاله عوامل موثر بر کیفیت و صادرات مستقیم فرش کرمان با word

فصل اول: پروپوزال
فصل دوم: ادبیات موضوعی
انواع گلها
طرحهای اسلیمی
بته و انواع آن
ترنج و انواع آن
انواع طرح ها گل ها
فصل سوم: کارهای عملی صورت گرفته
فصل چهارم: نتایج ، بررسی مشکلات و ارائه پیشنهادات و مراحل انجام کار
نتایج ، بررسی مشکلات و ارائه پیشنهادات
مشکلات
پیشنهادات در جهت رفع مشکلات
محدودیت ها
مراحل انجام کار طرح
فهرست منابع

بخشی از فهرست مطالب پروژه دانلود مقاله عوامل موثر بر کیفیت و صادرات مستقیم فرش کرمان با word

1-اسدی ، م .1378 . مزیت نسبی صادرات پوشاک در ایران . مؤسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی وزارت بازرگانی . تهران : 12 ، 16-15 و20-
2-ژوله ، ت . 1381 . پژوهشی در فرش ایران . انتشارات یساولی . تهران
3-سازمان جهاد سازندگی استان قم . 1381 . فرش قم نگین فرش دستباف ایران . چاپ کیان نقش . قم
4-سرمد ، ز . و ع . بازرگان . و ا . حجازی . 1376 . روشهای تحقیق در علوم رفتاری . چاپ اول . نشر آگه . تهران
5-قره باغیان ، م . 1371 . اقتصاد رشد و توسعه . جلد اول . چاپ اول . انتشارات نشر نی . تهران
6-عزتی ، م . 1376 . روش تحقیق در علوم اجتماعی . چاپ اول . مؤسسه تحقیقات اقتصادی دانشگاه تربیت مدرس . تهران
7-گریفین ، ک . راهبردهای توسعه اقتصادی . چاپ اول . ترجمه راغفر ، ح . و م . هاشمی
(1375) . انتشارات نشر نی . تهران
8-گیلیس ، پرکینز ، رومر ، اسنودگراس . اقتصاد توسعه . چاپ اول . ترجمه آزاد ارمکی ، غ . (1379) . انتشارات نشر نی . تهران
9-موسی نژاد ، م . و م . ضرغام . 1376 . ارزیابی سیاست های حمایتی دولت در بخش کشاورزی . مجله دانشکده علوم اقتصادی و سیاسی دانشگاه شهید بهشتی . شماره 6 . تهران

خلاصه طرح

استان کرمان که در جنوب ایران واقع و در حاشیه کویر قرار گرفته است ، از زمانهای گذشته از مراکز خیلی مهم فرشبافی محسوب می شده است . قبل از فرشبافی مردم کرمان به کار شالبافی می پرداختند و طرحهای قدیم فرش کرمان که در اوایل قرن میلادی بافته شده از طرحهای شال کرمان اقتباس شده بود . اما بتدریج در طرحهای فرش کرمان تنوع بوجود آمد و طراحان معروف همچون حسن خان ، احمد خان ، زمان خان و ; کارهای زیبایی بوجود آوردند که کرمان را از سایر مناطق بافت متمایز ساخت و کم کم طرحهای باب بازار خارج از کشور رایج شد و طرحهای گل فرنگ ، گلدانی ، ظل السطان ، تصویری و ; بوجود آمد . این طرحها مورد پسند بازار خارج شد

طراحان کرمان با الهام از طبیعت پیرامون خود ، فرهنگ و اعتقادات خود ، به خلق آثار زیبایی پرداختند

آنچه از بررسی نقوش در رابطه با گیاهان و طبیعت این منطقه بدست آمده است نشانگر این است که هنرمند و طراح با الهام از گل های موجود در دشت ، تپه ، و دره های اطراف کرمان ، طرحهای خود را بوجود آوردند . این گل ها گاه بصورت خمیده ، گاه ایستاده ، زمانی در حرکت ، زمانی در کنار هم جمع شده ، و زمانی دیگر از هم جدا شده اند . طراح آنچه را که مجسم می کند ترسیم می نماید . هنرمند بافنده کرمانی بیش از هر چیز از مکتب تصوف و عرفان الهام گرفته است مثل بته جقه که از سرو گرفته شده و طرح گلدانی از زیباترین نقش هایی است که مورد توجه متخصصان ایران و جهان بوده اند . قالی نقش گلدانی مقبره شاه عباس دوم از نمونه های منحصر به فرد این دسته از قالیها است

در این تحقیق سعی شده به بررسی و شناسایی طرحهای سنتی و قدیمی فرش دستباف کرمان پرداخته شود که شامل کلیات موضوع ، اهداف تحقیق ، تاریخچه فرش در ایران و کرمان ، تاریخچه طراحی ، طرحها  و نقوش سنتی فرش دستباف ، طراحان فرش کرمان از گذشته تاکنون ، به همراه عکس های گرفته شده از مراکز بافت (شهرهای راور ، شهربابک ، کرمان ، شهداد ، رفسنجان ، سیرجان ، گلباف ) و عکس های گرفته شده از سایت اینترنتی موزه فرش ایران ، طبقه بندی فرشها از نظر نقش و گل ، نتیجه گیری و پیشنهادات پرداخته شود

بیان مسئله یا موضوع

قالی کرمان این گستره سراسر رنگ ، کتابی است گسترده در برابر دیدگان همه که اگر سر سوزن ذوقی در ایشان باشد هر سطرش خود داستانی است به درازای هزار و یک شب ، و پر رمز و راز است چون معمای هستی

این گستره زیبا که همگان شیفته آنند ،گنجی است گرانبها که در گذر زمان فراز و نشیب ها، فراز و فرودها برخود دیده و اکنون در دست ماست . آنچه در پی می آید نگاهی است به تاریخ و طرحها و نقوش فرش دستباف استان کرمان

اهمیت و ضرورت تحقیق

امروزه فرش دستباف کرمان بدلایل متعدد منجمله پایین بودن کیفیت ، عدم استفاده از رنگهای طبیعی ، عدم نوآوری در طرحهای متناسب با سلیقه بازار ، عدم وجود مواد اولیه مرغوب ، مهاجرت روستائیان به شهرها و نپرداختن به این حرفه ، از دست دادن طراحان قدیمی و عدم توجه به طراحان فعلی این هنر و دلایل دیگر با مشکل روبرو شده‌ و بازار خود را از دست داده است . اما کشورهای دیگر مثل چین ، هند ، پاکستان و نپال توانسته اند با کپی برداری از همین طرحهای اصیل کرمان در بازار جهانی جای خود را باز کنند . همچنین عدم توجه به طرحهای قدیمی و سنتی که برخی از آنها دارای قدمت بالایی بیش از یک قرن می باشند ، باعث رکود فرش دستباف در سالهای اخیر شده است

یکی از راههایی که استان کرمان بتواند اعتبار گذشته خود را در زمینه فرش دستباف بدست آورد ، توجه به طرحها و نقوش قدیمی فرش دستباف می‌باشد که در حال حاضر یا بدست فراموشی سپرده شده و یا در حال نابودی می باشند . به همین جهت بررسی و شناسایی طرحهای فرش دستباف استان کرمان اهمیت و ضرورت تحقیق را می‌رساند

 

پیشینه تحقیق

صنعت قالیبافی در کرمان سابقه طولانی دارد، چنین به نظر می‌رسد که این هنر قبل از دوران صفویه در این شهر وجود داشته است و در زمان صفویه که اوج کلیه هنرها در ایران است ، فرش هم همانند دیگر هنرها در این دوره بیشتر شکوفا شده است . هنر اسلامی بر طرحها و نقوش آن تأثیر بسزایی گذارده است ، چنانچه در تاریخ (عالم آرای عباسی) که توسط منشی شاه‌عباس به رشته تحریر درآمده ، به قالی کرمان اشاره شده است

در زمان اکبرشاه که معاصر شاه‌عباس بود قالیهایی از کرمان به هندوستان حمل می‌گردید بدیهی است نباید تصور کرد این صنعت در کرمان از بین رفته است و متوقف گردیده است.(1)

 1 – صور اسرافیل ، شیرین – فرش ایران

قدیمی‌‌ترین نوع قالی کرمان ، قالی راور است که می‌توان تاریخ بافت آنها را (1866 میلادی یا 1286 هجری) گفت. شهرتی که قالی کرمان در سراسر دنیا از آن برخوردار است بیش از هر چیز مربوط به درهم آمیختن موفقیت آمیز رنگ و طرح آن است.طراحی و نقشه‌کشی قالی کرمان قدمت دیرینه دارد و به جز نامی که از چند تن از نقاشان دهه اخیر منطقه کرمان ، بر جای مانده ، تاریخچه درستی درباره چگونگی رونق قالیبافی ، طراحی نقشه‌های قالی و چگونگی نام نهادن بر طرحهای منطقه کرمان در دست نیست.همین بس که از دیرباز قالیبافی در کرمان رایج بوده و پس از صنعت شال و ترمه به اوج خود رسیده است و زبانزد خاص و عام گردیده است . زمانی فرش ایران را بنام فرش کرمان می‌شناختند. فرشهای نفیس و قدیمی کرمان ، هم‌اکنون زینت‌بخش موزه‌های معتبر جهان و ایران می‌باشد . البته در مورد طرح بسیار باید گفت مثلا موسی خانی افشاری که در سیرجان بافته می شود با موسی خانی که در بافت و رابر بافته می شود از نظر طرح ورنگ آمیزی با هم تفاوت دارند و در هر منطقه با یک نام مخصوص به محل بافت نام گذاری شده اند. مثلا گل کاغذی منطقه بافت با کمی تغییر در رابر و جیرفت به گل اسفندقه معروف است . یا طرح درختی زرند ، که صادراتی است و قالی ریز بافت می باشد ، با درختی منطقه فیض آباد راور فرق می کند .قبل از پیدایش نقشه، فرش ها با نقشه و طرحهایی که بافندگان در ذهن داشتند و سینه به سینه از نیاکان خود فرا گرفته بودند ، بافته می‌شد

سیر تحول و پیشینه تاریخی نقش قالی های کرمان

     تطور وتکامل نقش قالیهای کرمان ، شامل چندین دوره تاریخی و متمایز است

دوره نخست یا عصر ترمه همزمان با زمان شالبافی

       دوران انتقال ترمه دوزی به قالیبافی ، از حدود سالهای 1330-1315 هجری قمری را در بر می گیرد کاربرد نگاره بته جقه ای و نیز نقش سرو که به نظر بسیاری منشأ اصلی نگاره بته ای است، از جمله نقوش متمایز این دوره است . این شیوه تا جنگ بین المللی اول ادامه یافت .(1)

1- همان منبع – صفحه

     روند تکاملی عصر ترمه و ادامه منطقی آن در حدود سالهای 1328 تا 1339 هجری قمری، عصر بهارستان را پدید می آورد . طرحهای این دوره به ارائه باغ و بوستان و گل و گیاه استوار است . نقش های درختی گل و بلبل ، درختی پرنده ای یا بهارستان ، نقش انسان ، نقش سبزیکار ، از جمله نقوش رایج این دوره است . به بیان دیگر پایه کاربر طرح باغ و بوستان و شاخ و  برگ و گل و گیاه با رنگهایی به همان ظرافت و شادابی و باغها و گلزارهای  بهاری  با پرندگان بیشمار استوار است

     از صفات ویژه عصر ترمه و بهارستان برخورداری از شیوه سایه روشن در رنگ آمیزی برگها ، بصورت سبز روشن و تیره و کاربرد دو مایه در یک نگاره گل مثل قرمز سیر و روشن ، گلهای آبی رنگ از تیره تا روشن بدون شکل بندی و تعیین مرز ، و رها نکردن طرح بدون هیچ گوشه خالی است

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

دانلود مقاله فرش بافته های ایران با word

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 دانلود مقاله فرش بافته های ایران با word دارای 59 صفحه می باشد و دارای تنظیمات و فهرست کامل در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود مقاله فرش بافته های ایران با word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : توضیحات زیر بخشی از متن اصلی می باشد که بدون قالب و فرمت بندی کپی شده است

بخشی از فهرست مطالب پروژه دانلود مقاله فرش بافته های ایران با word

مقدمه   
فصل اول
مشخصات عمومی و مواد اولیه   
تغییر درصد میزان کل یافته های اراک به انواع مختلف آن   
رنگ و رنگرزی در فرش   
شرح تظلم تجار قالی   
ملاحظات و عقیده کمیسیون   
بافت و تکمیل   
طرح و نقشه   
طراحان فرش   
فصل دوم
قالی سیستان   
قالی کهن سیستان   
قالی کهن سیستان   
سنت سیستانی و قالی ایرانی   
مبانی شناسایی قالی سیستان   
گره ترکی و گره فارسی  
رنگهای قالی سیستان   
نقشه های قالی سیستانی   
پدیده های استثنایی   
آخرین حلقه   
تنوع نقش   
نقش های سیستانی و وابستگی قومی   
برخی واژه ها  و اصطلاحات در فرشبافی   
برخی اصطلاحات در ابعاد و اندازه ها   
خلاصه و نتیجه گیری   

مقدمه

فرش اراک از نوع فرش درشت‌بافت و در بهترین فرم آن فرشهای با رجشمار متوسط 40 و به ندرت 50 یا بالاتر است آنچه فرش این منطقه بدان اشتهار یافته حضور نوعی خصلت بومی – منطقه‌ای و کهن براساس استفاده از پشم و رنگ و طرح‌های خام و ساده و تقریباً روستایی است

 قطعاً اگر قرار باشد فرش اراک را آنچنان که طی سالهای شکوفایی و آنچنان که بازارهای دنیا می‌پسندد( قبل از تأثیر تغییردهنده طرح‌های خارجی) در محدوده فرشهای روستایی و یا شهری طبقه‌بندی کنیم قطعاً خصوصیت روستایی این فرش غالب خواهد بود فرش اراک به بافت فرشهای ابریشمی شهره نیست. زیرا استفاده بسیار مناسب از پشم در فرشهایی به غایت ساده و طرح‌های ساده‌تر و رنگ‌آمیزی محدود ولی زیبا این فرش را بی نیاز از آن می‌کرد که برای بالابردن ارزش فرش متوسط به استفاده از مزد اولیه گرانقیمت شود

 آنچه در ولهله نخست در این گزارش به چشم می‌خورد آن است که مسأه رنگ ظاهراً پابه‌پای رشد و توسعه تجارت در مورد فرش مطرح گردیده‌است. در اواسط سلطنت مظفرالدین‌شاه حدود سالهای 1317 ه.ق به دلیل شکایات و مسائلی که در مورد فرش ایران در بازارهای خارج بوجود آمد با مساعدت شاه صدور فرشهای ایرانی که با رنگ جوهری( انیلینی) رنگ شده‌بود به خارج ممنوع شد

 با مرورو عمده آثار مکتوب درباره قالی‌بافی تقریباً‌نشانه‌ی مستقیم و مطمئنی از قالی اصیل سیستان نمی‌یابیم. در آثاری که راجع به قالی بلوچی نوشته شده‌است جسته گریخته و به صورت نامطمئن از یکی در قالی منسوب به سیستان سخن رفته‌است. بافندگی قدیم سیستان مرهوم کوشش در روحیه شاد و پرتوان زن سیستانی بوده‌است

 اما آنچه قالی سیستان را دور از دسترس تحقیق نگهداشته و تغییرات مهم زیست بومی و تاریخی است که منجر به ویرانی این گوشه از میهن ما شده‌است

متأسفانه هیچگونه اطلاعی در مورد جزئیات قالی‌ها چه از نظر جنس و فنون و چه از جهت رنگ، نقشه و اندازه‌ها در دست نیست حتی به انواع فرش‌ها با نام عمومی جامعه اشاره می‌شود و معلوم نیست که اینها قالی هستند یا گلیم. به این ترتیب اطلاعات ما محدود به نمونه‌های کهنه‌یی است که بطور تصادفی محل خرید آنها در مجموعه‌ها و آثار مربوط به فرش آمده‌است

 

2-3- ویژگی‌های فنی

الف) مشخصات عمومی و مواد اولیه

فرش اراک از نوع درشت‌بافت و در بهترین فرم آن فرشهای با رجشمار متوسط 40 و به ندرت 50 به بالا است. اگرچه فرشهایی وجود دارد که نشان می‌دهد در این منطقه گاه براساس برنامه‌ریزی و سفارش فرشهای ظریف نیز بافته شده‌است. آنچه فرش این منطقه بدان اشتهار یافته حضور نوعی خصلت بومی – منطقه‌ای و کهن براساس استفاده از پشم و رنگ و طرح‌های خام و ساده و تقریباً روستایی است. باید در اینجا ذکر کنیم که منظور از فرش درشت‌بافت فرشی است که در آن از پرزهای (گره‌های) ضخیم، بلند و مقاوم با خاصیت ارتجاعی مناسب استفاده شده باشد. این کیفیت که نقشی پوششی به فرش می‌بخشد یا ویژگیهای ایلیاتی و عشایر و روستاها و یا مناطق سردسیر و کوهستانی تطبیق دارد

قطعاً اگر قرار باشد فرش اراک را آنچنان که طی سالهای شکوفایی و آنچنان که بازارهای دنیا می‌پسندید (قبل از تأثیر تغییردهنده طرحهای خارجی) در محدوده فرشهای روستائی و یا شهری طبقه‌بندی کنیم قطعاً خصوصیت روستائی این فرش غالب خواهد بود

باید توجه داشت، در حالی که فرش 15-20 رج برخی نواحی انواع خرسکهایی پست با رنگها و بافتهایی زیر استاندارد به حساب می‌آیند، فرشهای قدیم مشک‌آباد با رجشماری بین 15-32 و اندکی بیش، شهرتی جهانی می‌یابد که بی‌تردید اگر بخشی از آن مربوط به رنگ‌آمیزی و نقوش ابتدایی این فرش باشد، بخشی از آن نوع پشم مصرفی با طول بلند و قابلیت ارتجاعی بسیار بوده‌است. این کیفیت در فرشهای نوع مرغوبتر آن زمان یعنی فرشهای ساروق (منطقه فراهان) که رجشماری بالاتری در حدود 35-40-45 نیز دارند، دیده می‌شود. پشم مصرفی این فرشها غالباً از نوع پشمهای مناسب ایرانی با طول بلند و ضخامت و جعد خاص خویش است که زمانی به وسیله دست و چرخچه‌های معمولی ریسیده می‌شد. انواع این پشمها از محلهای سبزوار، بروجرد، چهارمحال بختیاری و اطراف همدان و کرمانشاه تأمین می‌شده‌است که دارای بهترین نوع پشم برای فرش ایرانی‌اند

در آغاز اوج‌گیری تجارت فرش در اراک، بی‌شک تنوع طرح و رنگ‌آمیزی و نوع تولیداتی که عمدتاً فرشهای کوچک پارچه را دربر می‌گرفته، دلایل مرغوبیت این فرش بوده‌است. در سالهایی که به کمک کمپانیهای خارجی فرش اراک کاملاً‌ فرشی صادراتی می‌شود، رشد و نفوذ طرحهای باب پسند بازار کلیه فرشبافیهای منطقه را به سوی طرحهای خاصی سوق می‌دهد. در سالهای 1320- 1330 فرشهای اراک به سه دسته محل، مشک‌آباد و ساروق تقسیم می‌شود که کلاً زیر نفوذ و پوشش فرشی به نام ساروق قرار دارد

جدول زیر بخوبی نمودار تغییر فرشهای اراک طی 35 سال است

جدول 2 تقسیم درصد میزان کل بافته‌های اراک به انواع مختلف آن

نوع مشک‌آباد

75%

25%

نوع محال

15%

10%

نوع ساروق

5%

60%

نوع کمره و سرابند و سایر نواحی

5%

5%

مأخذ: کتاب قالی ایران

جدول فوق بخوبی گویا آن است که قبل از شهرت فرش اراک به عنوان ساروق فرشهای محلی نظیر مشک‌آباد دارای شهرت و اعتبار خاصی بوده‌اند. اگرچه شهرت فرش ساروق تدریجاً تمام فرشبافی سنتی منطقه را عقب راند ولی درخشش و شکوفایی این فرش نیز به دلیل آنکه پشتوانه آن متاسفانه خواست و میل تجار و کمپانیهای سودجو و فرصت‌طلب بود پایدار نماند و فرش ساروق کاملاً‌ از ویژگی‌های اصیل محلی خویش به دور افتاد. در دوران یاد شده بافت نوعی فرش با استفاده از نخهای ظریف (نخ فرنگی) باب می‌شود که در واقع آغاز استفاده از نخهای خارجی معروف کرک، با ظرافتی بالاتر از نمرات 2/10، است

بافت فرشهای بزرگ‌پارچه یکی از مشخصات این دوران است که بعدها با بافت برخی از فرشهای زیبا  و سفارشی توانایی بالقوه تولید فرشهای ظریف پرکار را در منطقه نشان می‌دهد

دلایل متفاوت و مختلفی برای مرغوبیت این فرش وجود دارد. از جمله آنها رواج دامداری و وجود تعداد زیاد گوسفندان بومی در منطقه مشک‌آباد در زمان رونق قالیبافی بوده‌است. پشم این گوسفندان تمام خصوصیات مورد نیاز خانه فرش، نظیر طول بلند جعد، ضخامت و قابلیت ارتجاع مناسب (در عین لطافت) را داشته‌است. برای ما تعیین صحت و سقم این مسأله و اینکه تولید پشم در زمانهای یاد شده در منطقه مشک‌آباد و فراهان چه اندازه بوده و آیا این پشم قادر به رقابت با پشم مناطقی نظیر سبزوار، کرمانشاه و یا مناطقی که نظیر سبزوار، کرمانشاه و یا مناطقی که پشمهای مناسب فرش دارند بوده‌است یا نه، امکان‌پذیر نیست ولی آنچه از فرشهای متعدد قدیمی دیدیم، نمودار استفاده از پشمهای لطیف و در عین حال زنده‌ای بود که با وجود گذرزمان هنوز قادرند درخشش و جلای خود را از طریق رنگ نشان دهند. این امر کاملاً دلالت بر استفاده از مواد اولیه مرغوب در فرشبافی قدیم این منطقه دارد

 فرش اراک بافت فرشهای ابریشمی شهره نیست. زیرا استفاده بسیار مناسب از پشم در فرشهایی به غایت ساده و طرح‌هایی ساده‌تر و رنگ‌آمیزی محدود ولی زیبا. این فرش را بی‌نیاز از آن می‌کرد که برای بالابردن ارزش خویش متوسل به استفاده از مواد اولیه گرانقیمت شود. علاوه بر آن پشمهای مورد استفاده از گوسفندان ایرانی که با دست ریسیده‌ می‌شد و به دست هنرمند رنگرز در پاتیل(خم) رنگرزی محتوی ذرات خشن روناس و پوست انار و پوست گردو کاربردی ماهرانه می‌یافت و سپس در زیرگذر از ذرات معلق در آبهای روان، رنگهای اضافی و خشونت الیاف خویش از دست می‌داد، سطحی آنچنان نرم و صیقلی و درخشان می‌یافت که نه تنها با ابریشم، حتی با رشته‌های طلای جهان نیز قابل قیاس نبود

ب) رنگ و رنگرزی در فرش

در زمانی که استفاده از نوع و تعدد رنگ وبویژه استفاده از مضامین و پرده‌های اروپایی در فرش به نوعی امتیاز تبدیل شده‌است، حیرت‌آور است اگر به یاد آوریم که زمانی فرش اراک بخاطر یک یا دو رنگ شهرتی جهانی یافته‌بود. هیچ اغراقی در این ادعا نیست که هر اندازه دستیابی ما به فرشهای قدیم ساروق با رنگهای دوغی معروف آن مشکل بود. پیداکردن فرشهای فراهان، با رنگهای آبی باشکوه و فرشهای مشک‌آباد با رنگهای روناسی و پشمهای معروف آن مشکل‌تر بود. چه بی‌تردید غالب این فرشها در زمان بافت خویش راهی بازارهای خارج شده و یا در موزه‌ها و گالری‌های خصوصی جایگزین گردیده‌اند

 در این زمان دفاع از رنگهای گیاهی و یا سنتی به دلیل محدودیت دامنه رنگی آنها و یا عدم قدرت رقابت برخی ویژگی‌های فنی آنها با ویژگی‌های شیمیایی، نوعی گیاه و تعصب بحساب می‌آید.[1] ولی چگونه می‌توان فرشهای خاص این منطقه را که با استفاده از عادی‌ترین شیوه‌های بافت و بدون استفاده از طرح‌های پیچیده هنری و با استفاده از تعدادی رنگ محدود یا زیباترین نتیجه ممکن تهیه می‌شده و برای خویش هویتی قابل توجه داشته‌است، فراموش کرد

 به هر طریق تمام آن رنگهایی که به صورت آبی فراهان، نیلی و روناسی مشک‌آباد

و یا قرمز دوغی ساروق که هنوز شهرت خود را بر سر فرشهای این منطقه دارد و رنگهای سبز و کرم  و زرد کاهی. از ترکیبات غنی گیاهی به دست می‌آمد و رنگهای روناس، پوست گردو، برگ‌بو، و پوست انار هریک سهمی با ارزش و شایسته‌ در رنگهای فرش این منطقه داشته‌اند. دکتر فوریه در خاطرات خود می‌نویسد:« اگر حقه‌بازی برخی تجار اروپایی را کنار می‌گذاشته می‌توانیم بگوئیم اهالی شهرستان اراک در جهت تهیه رنگ‌آمیزی و بافت قالی تا اوایل قرن چهاردهم هجری سرآمد ابناء وطن خود بوده‌اند و هنوز هم فرش خوب ایرانی را در بازار اروپایی به نام ساروق می‌شناسند.» به شهرت رنگهای فرش معروف ساروق نظیر تمام فرشهای کهن منطقه بخاطر استفاده از رنگهای گیاهی است. اگرچه بدان معنی نیست که وجود رنگی مثل نیل را که از قدیم رنگی غیرگیاهی بوده و یا قرمزدانه که حشره رنگینی است ندیده بگیریم. ولی در فرشهای این منطقه و یا مناطقی که به استفاده از رنگهای سنتی ایرانی شهرت دارد. استفاده از روناس( به ندرت قرمزدانه) برگ‌مو، پوست انار، پوست گردو و یا جفت و اسپرک رایج و غالب است

 ما در مساحت دیگری به دلایل و تفاوتهای رنگهای طبیعی و آنچه امروز رنگ صنعتی و شیمیای ویا جوهری نامیده شده و مصرف ناآگاهانه آن در فرش یکی از دلایل قطعی سقوط فرش برخی از مناطق ایران تلقی می‌گردد. ، اشاره کرده‌ایم. [2] ولی از آنجا که به نظر می‌رسد این رنگها تأثیری تعیین‌کننده در فرش اراک داشته‌اند، لازم است که بدان بیشتر بپردازیم

 اینکه امروز رنگهای صنعتی به دلایل بسیار از حمله قدرت، استحکام، ثبات سهولت رنگرزی، بازده بالا و غیره حضور خود را در مصارف گوناگون توجیه می‌کند شکی نیست و اتکا بر خصوصیت بی‌ثباتی و عدم استحکام جز بی‌اطلاعی از کیفیت رنگهایی که به عدد علم به بالاترین دستآوردهای فنی و تکنیکی رسیده‌اند. مفهومی ندارد

 اما زمانی که به 100 سال پیش برمی‌گردیم و شاهد آن هستیم که فرش اراک در آن شرایط و با حداقل امکانات به چه حدی از مهارت و شهرت در رنگ فرش رسیده بود، خواه‌ناخواه باید در معیارهای خویش تجدیدنظر کنیم. بویژه آنکه حضور رنگهای شیمیایی با آن کیفیتهای بی‌ثبات و غیرمعقول و آثار مخرب آنرا به هیچ چیز جز سودجویی تعدادی دلال و تاجر سودجو نمی‌توان تعبیر کرد

 شاید امروز مصرف رنگهای طبیعی در کارخانه‌های رسیندگی و با ماشینها و دستگاه‌های پیشرفته الکترونیکی و کامپیوتری مشکل باشد، ولی در زمان یادشده با توجه به فراوانی و ارزانی کارگر و با توجه به ناچیزبودن قیمت موادخام تمام شده‌ نسبت به قیمت فرشهایی که به بازارهای اروپا می‌رفت می‌توان میزان زیان این کار را دریافت. آنچه در وهله نخست در این گزارش به چشم می‌خورد آن است که مسأله رنگ ظاهراً پا‌به‌پای رشد و توسعه تجارت در مورد فرش مطرح گردیده‌است. در اواسط سلطنت مظفرالدین‌شاه حدود سالهای 1317ه.ق به دلیل شکایات و مسائلی که در مورد فرش ایران در بازارهای خارج بوجود آمد‌ با مساعدت شاه صدور فرشهای ایرانی که با رنگ جوهری( انیلینی) رنگ شده‌بود به خارج ممنوع شده. ترتیب کار نیز بدانسان بود که پس از پایان فرصتی که به تجار داده شده با افزایش رقمی بعنوان جریمه و یا مالیات اضافی صدور فرش عملاً ممنوع گردید. ظاهراً به دلایلی که از بوروکراسی کهنسال و گرفتار ایرانی سراغ داریم این کار به دلیل عدم دقت و یا مسامحه مأمورین و گمرک پیگیری جدی نشد. کمیسیون تحقیق مزبور که با شرکت جمعی از مسئولین وقت تشکیل گردید و نتیجه کار آن به تصویب هیئت وزراء با ریاست مستوفی‌الممالک رسید با استناد به سوابق ذکرشده با جدیت بیشتر به مسأله پرداخت

شرح تظلم تجار قالی

در یادداشت تجار درباره قالی جوهری بدین سان دادخواهی شده‌است

« ماده یازدهم صادرات ایران یک رشته آن قالی است که برخلاف قانون‌نامه گمرکی بر آن گمرک بسته‌اند که اسباب زحمت تجار و از میان‌رفتن آن تجارت است که اقلاً دو کرور کارگر فقیر از آن صنعت‌گذران می‌نمایند محروم و جبران خواهند شد و از تمام ولایات در این فقره تلگرافات تظلم‌آمیز و استرحام به هیئت محترم رسیده و کسی به عرض نرسیده مهلت تا افتتاح مجلس هم خواستند نشد. مطابق قانون اساسی هیچ مالیاتی وضع و تحمیل نمی‌شود مگر به تصویب مجلس ملی آیا این فصل معظم قانون اساسی از آن نسخ نشده.»

 نمایندگان تجار قالی‌فروش در کمیسیون اظهار داشتند

 « ما شنیده‌ایم که صنعت و تجارت در هر مملکتی آزاد است و سبب اینکه دولت ایران می‌خواهد ازتجارت قالی جوهری جلوگیری کند چیست؟ قانون گمرکی ناطق بر این است که از امتعه صادره از ایران نباید رسوم گمرکی گرفته‌شود. می‌خواهیم بدانیم که از قالی جوهری که قیمت عمده صادرات ایران است. موافق کدام قانون صدی شش حقوق گمرکی گرفته می‌شود؟ در هر مملکتی هم متاع خوب گران ساخته می‌شود و هم متاع پست ارزان. آیا می‌توان از یک کارخانه ساعت‌سازی فرنگی توقع کرد که تو حتماً ساعت طلا بساز؟ یا از یک کارخانه ماهوت‌بافی امریکایی تقاضا نمود که باید قهراً ماهوت هفت‌تومانی ببافی؟ طبقات مردم از حیث تمول در یک پایه نیستند، درجات مکنت و استطاعت درهر مملکتی متفاوت است. اشخاصی که مایه گذران خود را به صعوبت به چنگ می‌آورند چگونه می‌توانند ساعت طلا و یا ماهوت ذرعی هفت تومان بخرند؟ پس این کارخانه‌ها مجبورند که در مقابل ده‌ساعت طلا پنجاه ساعت نقره و نیکل هم بسازند یا در برابر ده توپ ماهوت هفت تومانی، صدتوپ ماهوت چهار تومانی و سه‌تومانی و ده‌تومانی هم ببفاند تابتوانند مال‌التجاره  خود را به تمام طبقات مردم بفروشند.همچنین ما قالی‌فروشها باید رنگ ثابت ذرعی بیست‌تومان آماه کنیم و هم قالی جوهری ذرعی سه‌ یا چهارتومان. جمعی آن را طالبند و گروهی این را خریدار. اگر دولت به ما اعتراض می‌کند که چرا قالی جوهری ارزان به خارجه می‌فروشید ما در جواب می‌گوئیم چرا ایرانی‌ها پارچه‌هایی که رنگش دوروز در برابر آفتاب دوام ندارد و هزارنوع اسباب خرازی که از مغازه به منزل نرسیده ضایع می‌شود از خارجه می‌خرند. در بازار دادوستد هر متاعی که خریدار دارد باید به معرض فروش درآید. ما خود می‌دانیم که رنگهای گیاهی ایرانی ثابت و پایدار است و رنگهای جوهری بی‌ثبات و ناپایدار. ولی وقتی می‌پرسیم که مثلا در آمریکا و قفقاز قالی جوهری بیشتر مرغوب است آیا تکلیف ماست که خریداران را موعظه کنیم که از قالی جوهر رنگ نخرند؟ ما کاسبیم ما به هر قالی که فرمایش بدهند مجبوریم همان مال را تهیه کنیم. بعلاوه یک مطلب اساسی دیگر داریم و حال آن را از کمیسیون می‌خواهیم

 ورود رنگ جوهری به ایران و استعمال آن در رنگ‌آمیزی قالی‌ها اساساً چه ضرری برای تجارت این مملکت دارد؟ به عقیده ما جز اینکه این قدغن و سخت‌گیریها قیمت قالی ایران را گران کند و قالیهای ازمیر و سایر جاها را در انظار مشتریان اروپایی وینگی دنیایی سهل‌اللبیع‌تر بنمایاند و بدین واسطه سکته بزرگی به قالی ایران بزند و از این قبل دوسه کرور قالیباف را به بیکاری و فقر و مسکنت دچار نماید هیچ نتیجه دیگر نخواهد داشت. شما اعضای کمیسیون اندکی تصور کنید ببینید که برای یک مشت تاجری که اغلب آنها هزارتومان یا دوهزارتوما بیشتر مایه ندارند و قالیهای خود را چند ماه است که به سرحد فرستاده تاکنون بواسطه تحمیلات گمرک از قبیل اخذ صدی‌شش حقوق گمرکی و دریافت جرائم گزاف و چه‌بسا مشکلات دیگر نتوانسته‌اند متاع خود را به خارجه حمل کنند چه ظلم و ستمی می‌گذرد. آیا گمان دارد که با این سد ابواب تجارت تجار ایران ورشکست نشوند و این رشته تجارت مفید که قالی است از میان نرود؟ اگر واقعاً مشتریان خارجه فقط طالب رنگ گیاهی ثابت بودند چرا تجارت قالی جوهری از پانزده‌سال به این طرف در تزاید بوده‌است؟ استاتیسیک گمرکی را ملاحظه بفرمائید صدق عرض ما معلوم خواهد شد. تصور نفرمایید که این کمیسیون نخستین مجمعی است که برای مذاکره عمل قالی جوهری تشکیل یافته. سابقاً در وزارت تجارت هم مجلسی از تجار و مأمورین دولتی برای مطالعه همین امر منقعد گردید. صرفه تجار قالی جوهری برای مملکت تا یک درجه در آن مجلس به ثبوت رسید. اما حالا که علیرغم اظهارات و تظلمات قالی‌فروشان ایرانی دولت بر خود متحتم کرده‌است که از تجارت قالیهای جوهری جلوگیری کند اقلاً‌ اینقدر مساعدت درباه تجار باید منظور داشت که این قدغن پس از آموختن اصول رنگ‌آمیزی با رنگهای ثابت به جماعت نابلد قالیبافان به مورد اجرا گذارده شود. وانگهی ما نمایندگان تجار قالی فروش اعتراض داریم که این کمیسیون بنفسه صلاحیت رأی‌دادن در عمل قالی جوهری را ندارد و مخصوصاً پیشنهاد می‌کنیم که مجلسی از اشخاص با خبرت و بصیرت در این امر از طرف دولت تشکیل شود که این عمل غامض را با ملاحظه صرفه ملک و ملت قطع و فصل کند.»

ملاحظات و عقیده کمیسیون

« کمیسیون فوق‌العاده تحقیق» اظهارات متظلمین را با کمال دقت و تعمق اصغا نمود. هر یک از دلایل ظاهراصلاحی را که اقامه کردند با مداقه هرچه تمامتر سنجیده نظریات خود را فقره به فقره ذیلاً به عرض آن هیئت معظمه می‌رساند

 اولاً- درست است که صنعت و تجارت در هر مملکتی آزاد است ولی از طرف دیگر دولت که نگهبان منافع و حال و استقبال ملت است مکلف می‌باشد که از هر فعل و

عملی که برای ثروت و سعادت مملکت ضرر مالی دارد اگرچه آن فعل و عمل به صورت تجارت هم باشد با تمام قوا جلوگیری نماید. وانگهی دولت تجارت قالی را به هیچوجه منع نکرده‌ فقط برای صلاح همین تجارت که فعلاً مهمترین سرمایه ایران است استعمال رنگ جوهری را در قالیهایی که بافته می‌شود قدغن نموده‌است

 ثانیاً- در اینکه صادرات ایران موافق قانون نباید گمرک بدهد بحثی نیست. اما چنانکه در مقدمه این راپورت ذکر شد حقی که از قالی جوهری در موقع خرید آن از ایران گرفته می‌شود رسوم گمرکی نیست بلکه حق مساعدت و اغماضی است که دولت در خروج این متاع که حمل آن قانوناً ممنوع می‌باشد برای رعایت حال صاحبان آن استثنائاً ملحوظ داشته‌است. برهان قاطع این حقیقت آن است که اگر این حقوق با رسوم گمرکی قابل الامتزاج یا ممکن الاشتباه بود سفرا و اتباع خارجه زودتر از تجار ایرانی برای ایجاد چنین حقوقی که مخالف معاهدات گمرکی است اعتراض می‌کردند. وجوهات حاصله از این حقوق چنانکه خزانه‌داری کل تفصیل آن را در موقع خود به استحضار اولیای دولت رسانیده است به مخارج یک اداره مطالعات تخصیص خواهد شد که برای رسیدگی در کلیه امور قالیبافی و استکمال این صنعت خصوصاً از نقطه‌نظر رنگ‌آمیزی و تسهیل طرق تعالی و ترقی این تجارت باید از طرف دولت تشکیل شود

ثالثاً: ارزانی و گزافی قالی بسته به رنگ جوهری یا نباتی آن نیست بلکه منوط به نوع پشم و طرز بافت است. چنانکه همه کس دیده‌است یک قالی رنگین به رنگ ثابت گیاهی که درشت وشل بافته شده‌باشد به قیمت خیلی ارزان( مثلاً ذرعی سه یا چهار تومان) و یک قالی رنگین به رنگهای غیرثابت [3]جوهری که از پشم اعلی یا ابریشم نفیس محکم و نازک بافته شده‌است به بهای گزاف

( مثلاً ذرعی پانزده الی بیست تومان) به فروش می‌رسد. این مسئله اگرچه پرواضح و هویدا است ولی چون حضرات متظلمین اصرار در تفاوت فوق‌العاده‌ مابین قالی جوهری و قالی رنگ ثابت داشتند کمیسیون برای مزید اطمینان از اشخاص بصیر و بی‌طرف محض استعلام نمود. همه تصدیق کردند که رنگ ثابت گیاهی ابداً بر خرج قالی نمی‌افزاید. بدلیل اینکه رنگهای ثابت با موادی ترکیب می‌شود که غالباً هیچ قیمت ندارد از قبیل پوست گردو، و پوست انار و غیره. بلکه تحصیل رنگ جوهری از بازار بیشتر خرج برمی‌دارد.چیزی که با این حال بعضی از قالیبافها را به استعمال رنگ جوهری ترغیب می‌کند همانا سرعت نفوذ جوهر است در پشم و سهولت بکاربردن آن. مثلاً اگر پشم باید در خم رنگهای نباتی دو شبانه‌روز بماند تا خوب رنگین شود نصف یا ربع آن مدت را اگر در رنگ جوهری بماند برای جذب آن لون کافی است. و این تفاوت یک یا دوروز د رعمل قالیبافی که مدت و صبر از شرایط لازم غیرمفارق اوست هیچ قابل مذاکره و اعتنا نیست. نتیجه این می‌شود که قالی‌بافها یک اندازه هم از روی تنبلی و تن‌آسایی رنگ جوهر را بررنگ ثابت گیاهی ترجیح می‌دهند. زیرا که این رنگ طبیعی منحصر تهیه و ترکیبی می‌خواهد و آن رنگ مصنوعی حاضر و آماده است

 مراتب معروضه فوق بطور وافی مدلل می‌دارد که تمثیل فیمابین قالی و ساعت و ماهوت جایز نیست. فی‌الواقع ارزانترین نوع قالی را می‌توان با کمال سهولت با رنگهای ثابت تهیه نمود

 رابعاً- منسوجات و اسباب خرازی که از فرنگ وارد می‌شود نیز قابل تشبیه با قالی نیست زیرا پارچه یا اسباب دیگر که شخص می‌خرد برای حاجت چندروزه یا چندماهه است و اگر رنگ این اجناس قبل از استعمال و پاره‌شدن خود جنس بپرد چندان اهمیتی برای صاحبانش ندارد. حال آنکه قالی را هرکس در هرجا ابتیاع می‌کند به قید حیات بلکه به امید بازگذاشتن آن به اولاد و احفاد یابازفروختن آن به قیمتی بالاتر می‌خرد. درواقع این متاع حکم سکه زروسیم را دارد که هرقدر کهنه‌تر می‌شود بیشتر ارزش بهم می‌رساند. رنگ قالی هم به مثابه نقش سکه است. فرشی که رنگش پریده باشد همان بهای پشمی که در او بکار برده شده به او تعلق می‌گیرد. چنانکه سکه کهنه سائیده بی‌نقش همان قیمت عیار طلا یا نقره که در اوست با خود دارد. خامساً اینکه حضرات قالی‌فروشها ادعا می‌کنند که در بعضی ممالک خارجه مخصوصاً قالی جوهری را طالبند ادعای محض است و  صورت خارجی ندارد. هر ذیشعوری از متاع رنگ رو متغیر است. چرا تجار قالیفروش اروپایی مقیم ایران مثل کمپانی یگلر و غیره هیچوقت قالی جوهری نمی‌بافند. برای اینکه قالی را باید در اروپا و آمریکا به فروش برسانند و اهالی این دو قطعه بالانحصار قالی رنگ گیاهی پایدار را راغبند و هرگاه سابقاً برای تجار قالیفروش ایرانی ممکن شده‌است که مقداری از قالیهای جوهری خود را در اروپا و آمریکا بفروشند یقیناً بواسطه این بوده است که چون در اول وهله تمیز رنگ بی‌ثبات از رنگ ثابت به یک نظر مشکل است خریداران خارجه آن قالیها را به اتگاء شهرت عالمگیر قدیم ثابت‌رنگ ایرانی اشباع کرده‌اند والا اگر مختصر شبهه از ثبات لون فرشهای مزبور داشتند ابداً به خرید آنها رغبت نمی‌نمودند. پس از این رو ثابت می‌شود که اصرار بعضی از تجار به حمل قالی جوهری به جای قالی ثابت بیشتر برای خاطر مختصر سودی است که می‌خواهند امروزه از این کسب ببرند. این جماعت مضار مالی این نفع شخصی را نسبت به تجار نوعی مملکت یا پیش‌بینی نمی‌کنند یا اگر هم بکنند به اندازه بهره آنی خودشان قابل توجه‌ نمی‌دانند


[1] – استفاده از رنگهای طبیعی یا سنتی شاید در اینجا شایسته‌تر باشد. زیرا قرمز دانه که رنگی مورد استفاده در فرش است حشره‌ای رنگین است و یا نیل که سابقاً آن را از سنگ لاجورد یا سنگهای معدنی استخراج می‌گردند. در ضمن باید گفت که هردو این رنگها از نوع رنگهای وارداتی است که چون از قدیم‌الایام در هنرهای دستی ایرانی استفاده می‌شد به صورت رنگ بومی درآمده‌است

[2] – در مورد ویژگی‌های فنی رنگهای طبیعی در قیاس با رنگهای شیمیایی در مقالات پیچیده همچنن کتاب فرش ایران سخن گفته‌ایم به دلیل اهمیت مطلب باید در اینجا سخن با مکرر کنیم که علیرغم تبات کمتر رنگهای گیاهی( در حدود درجه 5 استاندارد) در قیاس با رنگهای شیمیایی( که گاه تا حد استاندارد حداکثر 8 می‌رسد) این درجه ثبات برای فرش کافی و مناسب است. زیرا فرش کالایی نیست که بطور مداوم در زیر تابش نور مستقیم باشد و ضمناً به دلیل کیفیت خاص و کندی جلب این رنگها( که دارای ساختمان ناخالص‌اند) قابلیت تغییر رنگ آنها نیز تدریجی ومطلوب است و ضمناً ثبات رنگ در مقابل شستشو وسایش رنگهای گیاهی رقمی در حدود 4 است که با توجه به استاندارد درجه 5( حداکثر) بسیار مطلوب می‌باشد

 [3] – احتمالاً‌ هدف رنگهای شیمیایی بطور اعم است زیرا به هر حال رنگ غیرثایت بخصوص اگر با آزمایش سطحی رنگ بدهد باعث ارزش فرش نخواهد شد کما اینکه در صفحات بعد دیده می‌شود که اعضای کمیسیون کاملاً از وجود رنگهای صنعتی با ثبات اطلاع دارند

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

دانلود مقاله صادرات و تجارت فرش دستباف در ایران با word

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 دانلود مقاله صادرات و تجارت فرش دستباف در ایران با word دارای 60 صفحه می باشد و دارای تنظیمات و فهرست کامل در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود مقاله صادرات و تجارت فرش دستباف در ایران با word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : توضیحات زیر بخشی از متن اصلی می باشد که بدون قالب و فرمت بندی کپی شده است

بخشی از فهرست مطالب پروژه دانلود مقاله صادرات و تجارت فرش دستباف در ایران با word

فصل اول: پروپوزال
فصل دوم: ادبیات موضوعی
مقدمه
هویت فرش دستباف
بازار فروش
تاریخ فرش دستباف
بررسی جایگاه اقتصادی فرش دستباف ایران
اقتصاد فرش از نگاه کارشناسان
فصل سوم: ارتقاع صادرات فرش دستبافت
توسعه و بهینه سازی محصول
تبلیغات وبازاریابی
اقدامات رفاهی اجتماعی ، رفع موانع تجاری بازرگانی و اعطاء تسحیلات
فصل چهارم: موانع و مشکلات (مصاحبه به قالیبافان)
خمیازه های کشدار در بازار بی رونق فرش
خرید فرش دست بافت در ردیف آرزوها
تاجرانی که فقط هویت می فروشند
بی رغبتی نسل جوان به بافندگی فرش
سهم کم حمایت های دولتی از صنعت فرش
چشمان نگران قالیباف
فصل پنجم: پیشنهادات و جمع بندی
پیشنهادات
جمع بندی
منابع

بخشی از منابع و مراجع پروژه دانلود مقاله صادرات و تجارت فرش دستباف در ایران با word

1- آزادی،سیاوش(1365)، فرش ایران،تهران،موزه فرش ایران
2- آمار بازرگانی خارجی ایران، صادرات، گمرک جمهوری اسلامی ایران،1373-
3- اتاق بازرگانی ایران و صنایع و معادن (1374)، نامه اتاق بازرگانی، شماره های دوم، سوم، پنجم،هشتم
4- اعلمی بیات، محمد،(1376)؛ بررسی و تعیین مهمترین عوامل موثر بر رکود صادرات فرش دستباف ایران طی سالهای 72-75،دانشگاه تهران
5- بازار جهانی فرش(1369)، موسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی
6- ژوله، تورج(1378)، پژوهشی در فرش ایران، انتشارات یساولی، تهران
7- سیسیل ادواردز(1368)، قالی ایران، چاپ اول، انتشارات فرهنگسرا
8- گزارش بازار جهانی فرش دستباف و جایگاه برتر ایران(1387)، سایت اتحادیه فرش ایران
9- گزارش دورنمای فرشبافی در کرمان، مجله قالی ایران، شماره 12 و 11، اردیبهشت و خرداد
10- مجله فرش ایران(1375)، نشریه اتحادیه صادرکنندگان فرش در آلمان، شماره اول
11- نوروزی، حسین(1381)،بررسی موانع و مشکلات صادرات فرش دستباف استان خراسان، پایان نامه، دانشگاه تهران

چکیده:

در ایران مشکلات ناشی از اقتصاد تک محصولی و تکیه بر درآمدهای نفتی سبب ایجاداقتصادی متاثر از عوامل خارجی بالاخص بازار ناپایدار نفت شده است.با این ویژگی اقتصاد ایران ، می توان به اهمیت و نقش و صادرات غیر نفتی در کشور پی برد. در بین صادرات غیر نفتی کشور، فرش دستباف همواره در مقام اول قرار داشته و سهمی بیش از 25درصد از صادرات غیر نفتی را تشکیل داده است

مروری بر حجم و ارزش صادرات فرش کشور طی صد ساله گذشته بیانگر آن ا ست که صادرات فرش نوسانات زیادی داشته است. به خصوص چند سالی است که غبار مشکلات، صنعت را پاییزی وسرد کرده و باعث نگرانی تولید کنندگان و دست اندر کاران بازار فرش شده است

بدیهی است عوامل مختلفی می تواند بر این امر اثر داشته که از آن جمله می توان به سیاستهای تجاری کشور، سیاستهای کشورهای رقیب، تغییردر سلایق جهانی و ; اشاره شده کرد

در این تحقیق ضمن مروری بر جایگاه فرش دستباف در اقتصاد کشور، به بررسی میزان صادرات و رقابت با کشورهای رقیب و نیز سهم ایران در صادرات از بازار جهانی فرش دستباف نیز توجه کرد

  خلاصه طرح:

فرش دستباف یکی از کهن ترین هنرهای پر افتخار ملت سربلند ایران می باشد که قدمتی چند هزار ساله داشته و با تمدن و هنر ایرانی به هم گره خورده است .فرش هویت دارد زیبایی دارد و از مهمترپیچدگی به اندازه تاریخ پر فراز نشیب ایران که باید به آن توجهی خاص مبذول گردد

فرش دستباف یک جریان اقتصادی اجتماعی و فرهنگی را دنبال می کند که جریانات مثل سایر پدیدهای اجتماعی حرکت می کنندو نقش آفرین هستند :نکته مهم در این ارتباط این است که بسیاری از دست اندر کاران فرش سالها در انتظار معجزه های بودند که قرار بود دیگران انجام دهند.این انتظار نه تنها نه اهل فن را در غفلت نگه داشت بلکه فرصت را برای رقبای فرش ایران بیشتر فراهم کرد .به این دلیل است که اتکا ء به خود آغاز حرکت و همراه شدن با افزایش ایران است.فرش دستباف چشم انتظار اهل فن است که دستش را بگیرند تا حرکت آغاز شود

      بیان مسئله:

در حال حاضر این تحقیق ازنظر سهم فرش در اقتصاد  مسائل صادرات و غیره بررسی می شود .لازم به ذکر است که باید به مشکلات و مسائل صادرات و نارسائیها وکمبودهای صادرات فرش کشور و ارائه راهکارهای عملی برای اتخاذ سیاست تجاری و به منظور هماهنگ نمودن تولید فرش دستباف با اهداف صادراتی آن نیز توجه شود

  اهداف طرح:

اهداف اصلی تحقیق

شناسایی  تجاری کشور در زمینه صادرات طی دوره مورد بررسی

شناسایی تجاری کشورهای رقیب ایران در طی دوره ،در زمینه صادرات فرش دستباف

 

اهداف فرعی تحقیق       

شناخت مشکلات ،نارسائیها و کمبود های صادرات فرش دستباف کشور

مقایسه تطبیقی تجاری ایران و رقبای ایران

ارائه پیشنهاد و راهکارهای عملی برای اتخاذ سیاست تجاری به منظور هماهنگ نمودن تولید فرش دستباف با اهداف صادراتی آن

ضرورت و اهمیت انجام تحقیق

با وجود این‌که ثروت نفتی ما باعث کم‌توجهی به امر صادرات غیر‌نفتی شده است اما فرش دستباف در صدر صادرات غیرنفتی ایران قرار دارد. صادرات فرش دارای ابعاد اقتصادی فرهنگی و اجتماعی ویژه‌ای است و عوامل موثر بر صادرات این محصول باید مورد بررسی قرار گیرد. با اشاره به این‌که فرش در ایران یک کالای صادراتی استراتژیک به‌شمار می‌رود برای این‌که فرش ایرانی بتواند به جایگاه ویژه‌ای در صادرات دست یابد، باید راهکارهای ویژه‌ای اتخاذ کرد.  جایگاه فرش  در تولید ناخالص ملی کشور حائز اهمیت است و باید مزیت نسبی تولید و صادرات فرش دستباف مورد مطالعه و بررسی جدی قرار گیرد

 در تحقق اهداف صادراتی موانع و محدودیت‌های تعرفه‌ای فرش دستباف باید مرتفع شود. حداکثر کردن سود تجاری کشور از فرش دستباف کمک جدی و قابل توجهی به توسعه صادرات این محصول مهم در کشور خواهد بود

هویت فرش دستباف

فرش دستباف یکی از کهن ترین هنرهای پر افتخار ملت سربلند ایران می باشد که قدمتی چند هزار ساله داشته و با تمدن و هنر ایرانی به هم گره خورده است .فرش هویت دارد زیبایی دارد و از مهمترپیچدگی به اندازه تاریخ پر فراز نشیب ایران که باید به آن توجهی خاص مبذول گردد

فرش دستباف یک جریان اقتصادی اجتماعی و فرهنگی را دنبال می کند که جریانات مثل سایر پدیدهای اجتماعی حرکت می کنندو نقش آفرین هستند :نکته مهم در این ارتباط این است که بسیاری از دست اندر کاران فرش سالها در انتظار معجزه های بودند که قرار بود دیگران انجام دهند.این انتظار نه تنها نه اهل فن را در غفلت نگه داشت بلکه فرصت را برای رقبای فرش ایران بیشتر فراهم کرد .به این دلیل است که اتکا ء به خود آغاز حرکت و همراه شدن با افزایش ایران است.فرش دستباف چشم انتظار اهل فن است که دستش را بگیرند تا حرکت آغاز شود

 بازار فروش

“تهران  بدون تردید از قدیم الایام بازار فروش ایران در هر دو حالت سنتی یا مدرن یکی از موثرترین بازارها در اقتصاد کشور بوده است.این بازار با وسعتی کم نظیر در تمامی شهرهای بزرگ ایران از عمده ترین مرکز مبادلات و گسترش اقتصادی می باشد با توجه به وسعت جهانی و پر بار بودن اقتصاد فرش و ارتباط تنگاتنگ این بازار ها، سیاست گذاری در این بخش مهم ،اهمیت ویژه ای را می طلبد . اصرار بخشی از بازار سنتی بر عدم تطبیق با علم روز و اقتصاد نوین و مشکلات عمدهای برای یک برنامه ریزی منسجم ایجاد کرده است.”

 تاریخ فرش دستباف

بدون شک قدمت استفاده از زیر انداز بدانگاه می رسد که انسان به فکر ساختن سر پناهی جهت تامین آسایش خود افتاد

بافتن انواع زیر انداز نیز همان زمان با پرورش دام و استفاده از پشم بدین منظور بوده است و انسان پس از بهره وری از پوست حیوانات به اهمیت الیاف پی برده و بمرور به صورت های گوناگون از طریق بافتن گلیم و قالی از آن بهره گرفته است

دراین زمان بی تردید مصادف با تغییر زندگی بشر زندگی بشر از مرحله توحش و زیست انفرادی در غارها به چادرنشینی و معاش خانوادگی و قبیله ای و اعتلای فکری او بود و انسان پس از احساس نیاز با این تغییر وضع جهت تامین آسایش بیشتر خویش بدان گردن نهاده است.بافتن فرش مانند سایر دستاوردهای بشر همواره رو به تکامل رفته و این پیشروی تا به آن حد با تکامل تمدن انسان عجین بوده است که گفته اند: هیچ هنری در جامعه خود به اندازه فرش توسعه و تکامل نداشته است . “اینکه اولین فرش بافته شده به صورت تار و پود به مردم کدام سرزمین تعلق دارد و آیا ایرانیان ویا چنییان خالق این هنرند یا سایر اقوام به درستی معلوم نیست اما فرش “پازیرک”  که قدیمی ترین  فرش دستباف  بشری است که تا کنون کشف گردید و موجودات تا اندازه ای  به این سئوال پاسخ می دهد و نشانی از محل بافت قالیهای اولیه را روشن می سازد

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

دانلود تحقیق تاریخچه نقش فرش با word

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 دانلود تحقیق تاریخچه نقش فرش با word دارای 115 صفحه می باشد و دارای تنظیمات و فهرست کامل در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود تحقیق تاریخچه نقش فرش با word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : توضیحات زیر بخشی از متن اصلی می باشد که بدون قالب و فرمت بندی کپی شده است

بخشی از فهرست مطالب پروژه دانلود تحقیق تاریخچه نقش فرش با word

مقدمه    
هخامنشی    
بته جقه    
هنر اشکانی    
بته جقه    
هنر ساسانی    
سلجوقی    
طرحهای اسلیمی    
ایلخانیان مغول    
دوره تیموری    
نقوش هندسی    
لچک ترنج     
عهد صفویه    
نقش گلستان     
نیلوفر آبی – گل هشت پر    
ماهی درهم    
نگاره کله مرغی و مرغی    
فرش ابریشمی    
گل لاله عباسی    
افشار    
زندیه    
آشنایی با طرح محرابی یا سجاده ای    
نقوش محرابی (مهر آبی    
قاجاریه    
نتیجه گیری    
پیوست ( دسته بندی فرش ایرانی بر اساس طرح )    
منابع    

بخشی از منابع و مراجع پروژه دانلود تحقیق تاریخچه نقش فرش با word

آموزگار ، ژاله ، تاریخ اساطیری ایران، تهران ، سمت ،
اداوردز، سسیل، قالی ایران، مهین دخت صبا، تهران فرهنگسا،
بهار ، مهرداد، از اسطوره تا تاریخ، تهران ، چشمه ،
پرهام ، سیروس ، شاهکارهای فرشبافی فارس ، تهران ، سروش ،
تناولی ، پرویز . قالیچه های شیری فارس، تهران : دانشگاه تهران ،
ژوله، تورج، پژوهشی در فرش ایران ، تهران ، یساولی ،

مقدمه

پیشینه بافت فرشهای اولیه در جهان به زمان بعد از غارنشینی باز می‌گردد. زیرا در آن دوران انسان به تقلید از پرندگان سعی نمود با تنیدن الیاف نرم گیاهان به همدیگر مانند سبدبافی و حصیربافی، زیراندازهایی برای خود تهیه نماید. پس از شکار حیوانات و دسترسی به پوست و پشم آنها زیراندازها اندکی نرم‌تر شد. حفاری باستان‌شناسان نشان می‌دهد که بافت «بوریا» از نی‌های منطقه بین‌النهرین، از هزاره پنجم و چهارم قبل از میلاد متداول بوده و بافت گلیم تا سده پانزدهم قبل از میلاد به مرحله بالایی از تکامل رسیده بود. از بافت نخستین قالی یا قالیچه اطلاع دقیقی در دست نیست زیرا الیاف قالیچه بر اثر رطوبت و هجوم حشرات آسیب‌پذیر بوده و از بین می‌رود. اما بنابر ماده اولیه قالیچه یعنی پشم، گمان می‌رود ابتدا قبایل چادرنشین آسیای مرکزی که شغل عمده آنها گله‌داری بوده، به بافتن فرش مبادرت نموده باشند

هخامنشی


قالی زیراندازی است یک رو ، با تار و پرز و پود ضخیم و پود نازک و با گره . پیشینه قالی در ایران به دوره هخامنشیان می رسد و در اینکه خاستگاه آن ایران بوده است شک و تردید وجود ندارد

فرش کار ایران در عهد هخامنشی که در کاوشهای پازیریک کشف شده است.183×200 سانتی متر

این تصویر فرش پازیریک است که نخستین قالی جهان می باشد.اسب سوار سکایی-ایرانی را با سبلت نشان می دهد که شلوار بر پا کرده است.شلوار در دوران هخامنشی توسط سکاهای ایرانی استفاده می شده است

دره پازیریک در مسافت قریب دویست کیلو متری جنوب بی ئیسک (از شهرهای جنوبی قسمت مرکزی سیبریه) و بفاصله تقریبی 79 کیلومتری مرز مغولستان خارجیس (که سابقاً جزء خاک چنین بود) نزدیک محل التقای رودخانه‌های اولاگان و بالیکتیول واقع شده ارتفاع آن از سطح دریا در حدود 1500 متر است

دانشمند شوروی بنام س . ا . رود نکو ضمن دومین مرحله کاوشهای خود که در دره پازیریک انجام میداد در سالهای 1327 و1328 شمسی درون آرامگاه یخ زده یکی از شاهان سکاها آثار جالب توجهی از صنایع ایران دوره هخامنشی کشف نمود که مهمترین آنها یک قطعه فرش تقریباً کامل و قطعاتی از فرش‌ها و پارچه های دیگر ایران عهد هخامنشی است

طی مقاله‌ای که در مجله اخبار لندن مورخ 11 ژوئیه 1953 (20 تیر ماه 1332 ) در باره آثار مکشوفه در پازیریک درج گردیده بود فرش مکشوفه فوق را تحت عنوان قدیمیترین فرش ایران در دنیا که مدت 2400 سال در یخهای دائمی سیبری    مرکزی محفوظ مانده است،معرفی نمود و درباره آن چنین توضیح داده‌اند

مهمترین اشیاء مکشوف در پازیریک قطعه فرشی است با نقش‌های مختلف که کرک آن را از پشت گره زده و از سمت رو چیده و صاف نموده بودند. این فرش ضمن زین و برگهائی که همراه جسد اسبها در دل خاک مجاور آرامگاه نهاده بودند بدست آمده برای زین یکی از اسبها بکار می‌رفته است. ابعاد فرش مزبور83/1 متر در دو مترـ در 2 میلیمتر میباشد و به قراری که به کاشف فرش تشخیص داده است در هر دسیمتر مربع آن 3600 گره زده‌اند. کار آن ظریف و زیباست و نقشه روی فرش عبارتست از حاشیه‌ای مشتمل بر تصویر حیوانات افسانه بالدارـ پس از آن ردیف سواران ایرانی که به ترتیب یکنفر بر اسب سوار و پشت سر او یکنفر دهانه اسب را گرفته است و می‌برد ـ سواران مزبور کلاه مخصوص ایرانیان را بر سر نهاده‌اند. انتهای زیرین کلاه از زیر چانه کج شده به پائین دهان منتهی می‌گردد نوک طرف دیگر آن هم باریک است … پس از آن ردیف گوزنهای خط و خالدار و بعد از آن حاشیه مجددی مشتمل بر تصاویر حیوانات افسانه بالدار و در وسط فرش نوعی نقوش چهار برگی که از گل و بو ته‌های آشوری اقتباس شده است. آقای رود نکو دانشمند شوروی که کاوشهای پازیریک را انجام داده و میتوان گفت قطعه فرش فوق شگفت انگیزترین چیزی است که در کاوشهای متمادی و دشوار این دانشمند در پازیریک بدست آمده است، کتاب مفصلی به زبان روسی تحت عنوان تمدن مردم ناحیه کوهستانی آلتائی در عهد سکاها (چاپ مسکو ـ لنینگراد 1953) منتشر نموده است و طی آن درباره فرش مزبور توضیحات مفصلی می‌دهد که برخی نکات آن بشرح زیر در اینجا نقل می‌گردد

«……نقوش حیوانات بالدار در حاشیه کنار فرش کمی بزرگتر از نقوش همان حیوانات در اطراف قسمت وسط فرش بوده، جهت آنها هم مخالف جهت نقوش اخیر الذکر می‌باشد و هر پنج حاشیه و نقش وسط فرش دارای حاشیه باریک، مشتمل بر نقوش مثلثهای ریز است(به اصطلاح معمول و مصطلح فارسی دالبر) این قالی چند رنگ داشت که بیشتر آن قرمز، آبی، سبز، زرد کمرنگ، نارنجی می باشد(آنچه از روی گراور  رنگی فرش مزبور در کتاب آقای رودتکو تشخیص داده می‌شود زمینه قرمز و نقوش زرد رنگ میباشد. م)… تاریخ این قالی از روی شکل اسب سواران معلوم می‌شود . طرز نشان دادن اسبهای جنگی که بجای زین ، قالی بر پشت آنها گسترده‌اند و پارچه روی سینه اسب از مشخصات آشوریها می‌باشد. لکن در روی فرش پازیریک ریزه‌کاریهای مختلف و طرز گره زدن دم اسب و چگونگی گره مزبور آشوری نیست بلکه مربوط و متعلق به دوران پارسیان است. گرهای دم اسبهای روی فرش را در نقوش برجسته تخت جمشید نیز می‌بینیم .»

در جای دیگر کتاب فوق دانشمند مزبور صراحتاً فرش مزبور را کار ایران می‌داند منتها در تشخیص این که در کدام قسمت ایران عهد هخامنشی بافته شده است اظهار تردید می‌نماید

نگارنده با آشنائی و بررسی‌های که سالیان متمادی از نزدیک یا دور درباره آثار هخامنشی مخصوصاً در تخت جمشید نموده، به خود جرئت میدهد که در باره فرش محل مزبور و محل بافت آن نقاط ذیل را مذکور دارد

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

دانلود مقاله اصول غبارگیری و شستشوی فرش دستباف با word

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 دانلود مقاله اصول غبارگیری و شستشوی فرش دستباف با word دارای 62 صفحه می باشد و دارای تنظیمات و فهرست کامل در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود مقاله اصول غبارگیری و شستشوی فرش دستباف با word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : توضیحات زیر بخشی از متن اصلی می باشد که بدون قالب و فرمت بندی کپی شده است

بخشی از فهرست مطالب پروژه دانلود مقاله اصول غبارگیری و شستشوی فرش دستباف با word

مقدمه
فصل یک : مقدمات شستشو
-غبارگیری
1- غبارگیری معمولی (دستی)
2- غبارگیری ماشینی
الف : ماشین های ضربه زن مکانیکی
ب- غبارگیری با دستگاه مکنده
ج- دستگاههای جدید غبارگیری
3- بازرسی
4- رفوکاری
5- لکه گیری ( لکه زدایی)
فصل دو- شستشو
1- قالیشویی به روش سنتی
2- قالیشویی به روش جدید در کارخانه
<2- قالیشویی در منزل
کاربرد مواد شیمیایی در شستشوی فرش
– بررسی روشهای علمی رنگبری
– مواد خارج کننده رنگ
1- نمک سولفات سدیم
2- آمونیاک
3-پریدین
4- کربنات سدیم Na2Co
5- مواد کمکی غیر یونی
– مواد رنگ بر عبارتند از
1- دی کرومات و اسید سولفوریک
2- سدیم دی تیونیت یا هیدرو سولفیت سدیم Na 2s2o
3-ترکیبات فرمالدئید- سولفوکسیلات
4- کلروازن
شیوهای رنگبری در کارخانهای قالیشویی
الف- شستشو با هیدروسولفیت سدیم
ب – شستشو با سود سوزآور
ج – کلیرینه کردن
– کلرینه کردن در PHقلیایی
کلرینه کردن در PH اسیدی
تاثیر مواد شیمیایی بر الیاف طبیعی فرش
اثر قلیا بر روی پشم
اثر مواد احیا کننده بر روی پشم
اثر مواد اکسید کننده بر روی پشم
پراستیک اسید ch3coooh
-اثر نوری روی پشم
اثر گرما روی پشم
اثر حلالهای آلی بر روی پشم
ساختمان شیمیایی الیاف پشم
پیوندها و نیروهای بین مولکولی در پشم
;2- پیوندهای یونی یا نمکی
3- پیوند هیدروژنی
4- نیروی واندروالس
ب- اثر موا شیمیایی بر روی پنبه
;ج- اثر مواد شیمیایی بر روی ابریشم
الف- بیولوژی حشره بید
ب – روشهای مبارزه با بید
1- مسموم کردن محیط تغذیه و تنفس لارو
2- جلوگیری از خسارت بید با روش سرد کردن
3- مسموم کردن بید از طریق تماس با سم
الف – غیر ماکول کردن کالا ( غیر قابل خوردن کردن کالا )
ب – مسموم کردن لارو از طریق خوردن کالای مسموم
– ضد بید کردن پشم پس از بافت قالی
-ضد بیدکردن پشم زمان رنگرزی
ضد بید کردن پشم زمان پشم شویی
ضد بید کردن دستباف
الف- بیولوژی حشره بید
ب – روشهای مبارزه با بید
– چهار روش عمده برای مبارزه با بید وجود دارد
1- مسموم کردن محیط تغذیه و تنفس لارو
2- جلوگیری از خسارت بید با روش سرد کردن
3- مسموم کردن بید از طریق تماس با سم
4- استفاده از داروهایی که بر دو قسم می باشند
الف – غیر ماکول کردن کالا ( غیر قابل خوردن کردن کالا )
ب – مسموم کردن لارو از طریق خوردن کالای مسموم
– ضد بید کردن پشم پس از بافت قالی
-ضد بیدکردن پشم زمان رنگرزی
ضد بید کردن پشم زمان پشم شویی
نکاتی در مورد شستشو و نگهداری فرش
منابع و ماخذ

بخشی از منابع و مراجع پروژه دانلود مقاله اصول غبارگیری و شستشوی فرش دستباف با word

پژوهشی و فرش ایران – ژوله ، تورج – چاپ اول – 1381 – فصل
فرش ایران – نصیری ، محمدجواد- چاپ اول – 1382 – فصل
سیری در هنر قالیبافی ایران – نصیری ، محمد جواد – چاپ اول – زمستان
مقدمه ای بر شناخت قالی ایران – ساولی، جواد – چاپ اول –
مقاله ، شرایط نگهداری و انبارداری بافته ها – ایمن شیرازی ، شهرزاد – بهادری ، رویا – کتابخانه اداره امور پژوهشی آستان قدس رضوی
مقاله ، آشنایی با مواد ویژه مرمت قالی – مهندس مهرورزان – کتابخانه اداره امور پژوهشی آستان قدس رضوی
مقاله ، مواد اولیه و رنگهای مورد استفاده در فرش – آقای دهقان – کتابخانه اداره امور پژوهشی آستان قدس رضوی

چکیده مطلب

    در شستشوی فرش دستباف مراحل و روشهای مختلفی باید صورت گیرد

    از جمله مقدمات شستشو غبارگیری فرش است که به شیوه دستی و یا توسط دستگاه انجام می شود پس از غبارگیری بازرسی فرش جهت شناخت معایب و لکه گیری آن انجام می گیرد

    سپس شستشوی فرش نیز به کمک دستگاههای مکانیکی در کاخانه ها و یا در منزل و با روشهای سنتی صورت می گیرد .برای شستشو از مواد متفاوت سنتی و صنعتی استفاده می شود که آگاهی از اثرات هر یک در انجام بهتر این کار موثر خواهد بود

    در طی شستشو و یا پس از آن عملیاتهای تکمیلی متفاوت روی فرش انجام می شود مانند کلرینه کردن و یا شستشو با سود و هیدروسولفیت و کربنات ها و یا ضد بید کردن فرش که هر یک برای تامین هدفی و آسودگی خاطر مصرف کنندگان انجام می گیرد .شناخت تاثیر این مواد شیمیایی بر الیاف موجود در فرش ، در بکارگیری بهتر آنها جهت شستشوی مناسب و صحیح راهگشا خواهد بود


مقدمه

    یک عامل بسیار مهم در حفظ و نگهداری فرش ، تمیز نگه داشتن آن است . آلودگی و ناپاکی نه تنها از جلوه ز یبایی فرش می کاهد بلکه خسارتهای فراوانی نیز به آن وارد می آورد

    همه قالبهای مورد استفاده اعم از قالبهای مفروش کننده منازل و یا قالبهای تزیینی پس از چند سال به علت مجاورت دائمی با انواع آلودگی می بایست شسته شده و تمیز گردند

    با توجه به اینکه حتی ذرات گردوغبار موجود در هوا در لابه لای فرش فرو می روند و در بلند مدت باعث چرک و تیره شدن سطح فرش می گردند .بدیهی است فرش های با زمینه روشن و پرز بلند و یا آنهایی که بیشتر در معرض تردد و آلودگی هستند نیاز بیشتری به تمیز شدن دارند. شستشو و نظارت فرش از اهمیت ویژه ای برخوردار است و رعایت اصول و قواعد خاص آن سبب خواهد شد تا دستباف کیفیت اولیه خود را از دست نداده ، سلامت خود را باز یابد و حتی الامکان خصوصیات ظاهری و ساختمانی خود را حفظ نماید

    شستشوی فرش به طور معمول ، بعد از خاتمه بافت جهت ارتقاء کیفیت صورت می گیرد و نیز برای زدودن آلودگی هایی که به مرور زمان بر آن می نشیند ، که در این مورد غبارگیری از مقدمات شستشو خواهد بود که امری اجتناب ناپذیر است ، اما مراحل آن دارای ویژگیهای خاص است . در ادامه به تفصیل به شیوه های غبارگیری و شستشوی فرش و سایر مراحل تکمیلی دیگر در این راستا پرداخته می شود


  مقدمات شستشو     

غبارگیری

    غبار همیشه به صورت ترکیبات مختلفی در هوا وجود دارد و ممکن است به صورت ذرات آهن ، کربن به شکل دوده ،آلومین .و سایر مواد به داخل پرز فرش نفوذ کند . ذرات ریز غبار به صورت لایه ای نازک روی سطح و داخل پرزهای فرش نفوذ می کند . این لایه ها جذب کننده ی رطوبت نیز هستند و در بلند مدت به صورت لکه های چرک روی سطح فرش پدیدار می شوند و حتی باعث پوسیدگی فرش نیز می گردند

    کانونهای اجتماع غبار و خاک در درون فرش مکان مناسبی برای زندگی انواع حشرات مانند بید است که می توانند الیاف پشم را بجوند و از بین ببرند . بنابراین غبارگیری فرش هراز گاهی الزامی است

    بهترین وسیله برای زدودن گرد و خاک و تمیز نمودن فرش جاروهای دستی و معمولی(جاروهای رشتی و مشابه آن ها) می باشد .استعمال این قبیل جاروها با وجود آن که وقت بیشتری را گرفته و تا حدودی خسته کننده می باشند . معهذا جهت دوام فرش بیشتر توصیه می شوند

    به کار بردن جاروهای برقی با دور کم هر چند روز یک بار بدون اشکال است ولی هرگز نباید از جاروهای برقی که برس های چرخنده دارند بکار برد ، چه حرکات چرخشی این برسها باعث شکسته شدن الیاف پشم و کنده شدن گره ها از جسم فرش می شود و همچنین از گردش جاروبرقی در اطراف محل ریشه ها اکیداً خودداری می شود چه با این عمل ریشه ها به داخل دستگاه مکیده می شود و از بین می روند

    نوصیه می شود هر چند هفته یکبار با جاروبرقی و یا جاروی معمولی پشت فرش نیز جارو شود چون این عمل گرد و خاک و ناپاکی هایی که در پشت فرش رخنه نموده اند ، زدوده خواهد شد

    در غبارگیری قالی و قالیچه ها هیچ گاه مانند پتو و ملافه روزانه آنها را تکان نداده و از پنجره و بالکن آویزان نکنید . چون تکان دادن روزانه آن ها سبب شل شدن تدریجی گره ها و کنده شدن آنها از جسم فرش می شود ( شدت خسارت بیشتر در محیط جانبی فرش بروز می کند) و هم چنین آویزان کردن قالی و قالیچه ها علاوه بر آن که آن ها را در معرض نزولات آسمانی قرار می دهد موجب آن می گردد که رنگ این دست بافت ها نیز در اثر اشعه آفتاب به شدت تغییر نماید

    به دلیل وجود ذرات خاک و گردوغبار که در لابه لای پرز فرش نفوذ کرده اند می بایست قبل از شستشو آنرا به خوبی غبارگیری نمود . چنانچه ذرات گردوغبار از میان فرش خارج نگردند هنگام شستشو با آب ترکیب شده و تشکیل لایه ای شبیه گل در انتهای پرز فرش می دهند که پس از مدتی باعث پوسیدگی زودرس فرش می شود . در این حالت با کوچکترین ضربه های ناگهانی و حتی با تا نمودن فرش جهت حمل و نقل احتمال ترکیدگی و پاره شدن فرش بسیار است

قبل از شستشو غبارگیری به طرق مختلف صورت می گیرد

1- غبارگیری معمولی (دستی)

در این حالت به چند روش فرش غبارگیری می شود

– برخی فرش را به پشت روی زمین پهن کرده و با چوب به پشت آن می زنند ، سپس فرش را کنار زده و گردوخاک و سایر موادی که بر روی زمین ریخته شده جمع می نمایند و روی فرش را با جارویی زبر می روبند

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

دانلود تحقیق فرش و قالیبافی با word

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 دانلود تحقیق فرش و قالیبافی با word دارای 160 صفحه می باشد و دارای تنظیمات و فهرست کامل در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود تحقیق فرش و قالیبافی با word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : توضیحات زیر بخشی از متن اصلی می باشد که بدون قالب و فرمت بندی کپی شده است

بخشی از فهرست مطالب پروژه دانلود تحقیق فرش و قالیبافی با word

مقدمه
1-1- تعریف فرش دستباف
1-2- اجزای قالی
1-3- ابزارتولید
1-4- انواع بافت
1-5- فرآیند قالیبافی
1- 6- طرح و انواع آن
1-7- موارداستفاده فرش
1-8- تاریخچه فرش دستباف درایران
2-1 اطلاعات گذشته مربوط به کشور
2-1-1 تعداد کارگاه
2-1-2 نیروی انسانی شاغل
2-1-3 تعداد دار
2-2- اطلاعات سال 68 مربوط به استان خراسان
2-2-1- برآورد تعداد دار
2-2-2- برآورد تعداد کارگاه
2-2-3- برآورد تعداد شاغلین
3-1- مشخصات سرپرست کارگاهها
3-1-3- سواد
3-1-4- مهارت درکار
3-1-5 مالکیت کارگاه
3-2- مشخصات افراد شاغل در کارگاهها
3-2-1- جنس
3-2-2- نسبت مزدبگیران در کارگاهها
3-2-3- سن شاغلین
3-2-4- وضعیت سواد
3-2-5- سابقه بافندگی افراد شاغل
3-2-6- جنس و سن
3-2-7- جنس و سواد
3-2-8- سن و سواد افراد شاغل
3-2-9- جنس و سابقه کار
3-2-10- سن و سابقه بافندگی
3-2-11- سواد و سابقه کار
3-2-12- جنس ،سن،سابقه و سواد
3-2-13- بررسی وضعیت کارگاهها ازنظرتعداد شاغلین درآنها
4-1- محل کاربافندگان
4-2- زیربنای داخل کارگاهها
4-3-تاریخ تاسیس کارگاهها
4-4- وضعیت عمومی کارگاهها
5-1:ترک بافندگی فرش،علل وعواقب آن
6-1:میزان تولید فرش دراستان خراسان درسال
6-2:اندازه های فرش
6-3:مواداولیه مصرفی وقیمت تحویلی به صاحب کارگاهها
6-4:نقشه ها
6-5:قیمت تمام شده و فروش فرش
6-6:مدت بافت
6-7: تعداد افراد مزد بگیر
6-8: نحوه بهره برداری فروش فرش تولیدی
7-1 : مشکلات اساسی بافنده ها
7-2 : پیشنهادات بافندگان برای رفع مشکلات
7-3 : خرید سالانه مواد اولیه ومدت زمان به تعویق افتادن فروش فرش
7-4 : ضرر بافنده ها ازبالارفتن قیمت مواد اولیه وپایین آمدن قیمت فرش وعلت آن
7-5 : ضرر فروشندگان فرش درجریان نوسانات قیمت ها وعلت آن
7-6 : نظر صاحبان کارگاهها نسبت به کارگروهی ومشارکت
7-7 : چگونگی حل مشکلات بافنده ها بوسیله تعاونی
7-8: اطلاعات ازچگونگی تشکیل تعاونی
8-1: ارتباط با واسطه ها
8-2: ارتباط با سازمان های دولتی
9-1 تعداد دارقالی
9-2محل کارگاه
9-3 تاریخ تاسیس کارگاهها
9-4نحوه بهره برداری
9-5 نحوه فروش فرش تولیدی
9-6 اندازه فرش تولیدی
فهرست منابع
ضمیمه
نام روستاهای نمونه ومراکز شهرستان (مرحلهاول )

بخشی از فهرست مطالب پروژه دانلود تحقیق فرش و قالیبافی با word

1- پرسشنامه های آمار گیری روستایی آبان ماه 1360جهادسازندگی در خراسان
2- منصور ورزی ، هنر و صنعت قالی در ایران ،چاپ دوم ، 1355 انتشارات روز
3- موسسه مطالعات و پژوهش های بازرگانی وزارت بازرگانی ، نشریه 2، بازار جهانی فرش ، 1369

مقدمه

تقریباً همه کتبی که توسط نویسندگان ایرانی یا خارجی در ارتباط با موضوع قالی ایران نوشته شده یا گردآوری شده است بر اساس انگیزه ای ناشی از تأثیر ذوق و هنر بکار رفته در فرآورده، در نویسنده بوده است. اساساً جلوه ذوف و هنر ایرانی درطی ادوار گذشته در قالی های ریز و درشت بافته شده در این سرزمین تا بدانجا بوده که هر بیننده ای را به تحسین واداشته و عنان از دست مسئول و نویسنده و; خارج کرده و خط سیری سراسر تحسین برای خود ترسیم نموده، نویسنده هر چه بیشتر در موضوع غور کرده بیشتر مجذوب آن شده است تا ناگزیر نهایت احساس خود را در تهیه مجموعه ای از طرح های مختلف همراه با تصاویر و نکات تکمیلی از بافته های این سرزمین نشان داده است. هر تشکل و سازمانی که دراین ارتباط ایجاد شده به اندک زمانی تحت تأثیر ربایندگی این هنر، خط سیرش در جهت حمایت از فرش به عنوان یک «جلوه هنری» محدود و منحصر شده است. بنابراین در همه جا، کمتر به اوضاع و احوال بافندگان و صاحبان هنر پرداخته شده که شاید دلیل این نیز تأثیر کار زیبای بافندگان قالی برمی گردد که این همه مسائل مطروحه را پوشانده است

 نکته دوم آن که به اعتقاد نگارنده این قشر قبل از این که هنرمندان باشند شاغلین عهده یک صنعت دستی و تولیدی اند اگر چه که هنرمند نیز هستند. صنعت دستی ای که تولید هر هنرش مساوی اضمحلال بخشی از وجود صاحب هنر است. این ها نکاتی است که بعد از بروز انقلاب اسلامی در ایران، به طور جدی مطرح شده که تأثیرات مهمی بر مسئله فرش داشته است. ایده اصلی این بوده که اقشار محروم و مستضعف حمایت و دستگیری شوند. هر چند که در خصوص بافندگان فرش این ایده ها به جز در زمان اندک، به دلایل مختلفی از جمله نبودن افراد حرف زن در داخل قشر بافنده، نبودن آمارها و اطلاعات لازم در دسترس مدیران و مسئولان مربوطه و; عملاً مسکوت مانده است

جهاد سازندگی هم، همچنان که گفته شد در آغاز تشکیل کمیته فنی خود (که بعداً به کمیته صننایع روستایی تغییر نام یافت با سیاست گسترش بافندگی فرش به آموزش بافندگی به افراد مستعد پرداخت تااز این طریق بتواند به درآمد این افراد از طریق کار تمام وقت یا نیمه وقت در این رشته کمک کند هم اینک نیز جلوه هایی از این سیاست در برنامه های آموزش روستائیان مشهود است اما پس از گذشت چند سال، واحد صنایع دستی در کمیته صنایع روستایی که عهده دار مسئله فرش می باشد به تدریج به سمت سیاست حمایت بافندگان زبردست (بافندگان فرش های هنری بدیع و نفیس) گرایش داشته که مسئله رقبای داخلی و رقبایخارجی (کشورهایی مانند هند و چین و; که پس از انقلاب ایران دست به تولید فرش های به سبک ایرانی زده اند) خود این جریان را تشدید کرده و خواهد کرد

به عقیده نگارنده، جنبه هنری فرش به طور اعم جزء لاینفک آن است و اساساً تقسیم فرش ها به فرش های هنری و غیرهنری، تقسیم دقیقی نیست. این موضوع در همه سطوح مختلف، از طرح های بومی و محلی که حتی نقشه ای هم ندارد و بافنده از اجداد خود نسل اندر نسل آموخته است تا طرح های بدیع که ابتدا توسط طراحان هنرمندی طراحی شده و سپس هنرمند دیگری آن را به منصه ظهور رسانده است وجود دارد. بنابراین نگارنده به منظور این که خود نیز همانند همه کسانی که در این مقاله وارد شده اند چون مسئولیت بخش های مرتبط با فرش، علاقمندان به فرش ایران و; مجذوب و غرق در مسائل هنری نگشته تا این که بتواند هدف اصلی خود یعنی «بررسی اوضاع و احوال بافندگان و ارتباطات آن ها با سایر دست اندرکاران فرش به منظور تشکیل تعاونی فرش» را به انجام رسانده تادفاع کوچکی باشد از این قشر محروم و بعد از آن کمکی باشد به گسترش و بهبود کیفیتفرش از این طریق که بهبود وضعیت بافندگان خود باعث بهبود وضعیت فرش خواهد شد و این راهی است پسندیده

از تاریخ 1364 مسئولیت تشکیل تعاونی های فرش به وزارت جهاد سازندگی محول گردید و مسئولیت حقوقی کار (در مقابل مسئولیت نظارت فنی) متوجه واحد تعاونی و اعتبارات ـ معاونت امور اجتماعی گردید. مجموعه حاضر بر اساس نیازهای اطلاعاتی این واحد و دیدگاه هایی که پیرامون مسئله مورد بحث وجود داشته است پدیدار گشته که نحوه اجرای کار به صورت زیر بوده است

به علت فقدان اطلاعات لازم برای شروع یک بررسی نمونهای، ابتدا اطلاعات موجود در پرسشنامه های آمار سال 60 جهاد سازندگی در روستاها، مشتمل بر نام و کد روستا و تعداد دار قالی موجود در آن به صورت دستی، استخراج شده است سپس این اطلاعات به شهرستان های مربوط ارسال شده تا روستاهایی که پس از آمارگیری سال 60 دارای دار قالی شدها ند نیز به لیست اضافه شود

یک نمونه به حجم 340 روستا، چیزی در حدود 7% روستاهای دارای دار قالی درسال 1360، با استفاده از روش نمونه گیری PPS (بدون جایگذاری) انتخاب گردید. این روستاها واحدهای اولیه را در نمونه گیری تشکیل دادند. سپس این روستاها فهرست برداری شد و از این اطلاعات به دو منظور استفاده شد

ابتدا با استفاده از فرمول های برآورد در نمونه گیری PPS با جایگذاری تعداد دار قالی روستاها در شهرستان های مختلف در سال 68 برآورد شد و با استفاده از آن برآوردهای دیگری نیز به دست آمد. و دیگر این که از اطلاعات فرم های فهرست برداری به منظور انتخاب واحدهای کوچک در نمونه گیری مرحله دوم استفاده شد. در مرحله دوم از همه روستاها به تعداد یکسان پنج کارگاه (یا حداکثر پنج کارگاه) به روش تصادفی ساده انتخاب گردید. همین طور از شهرستان متناسب با تعداد کل دار قالی در سال 60 چیزی در حدود 7% کارگاه ها، انتخاب شد از هر یک از کارگاه های انتخاب شده که جمعاً برابر 1920 کارگاه بود، پرسشنامه ای طی انجام یک مصاحبه با سرپرست کارگاه که عموماً صاحبان کارگاه بودند تکمیل گردید. پرسشنامه مزبور دارای 50 سؤال بود که جمعاً 185 متغیر را مورد بررسی قرار می داد. جزئیات مربوط به پرسشنامه و نحوه تحقیق را می توان در طرح تحقیق ملاحضه نمود. نوشته حاضر، گزارش نتایج حاصل از سه دسته اطلاعات آمار سال 60 اطلاعات فرم های فهرست برداری روستاهای نمونه در مرحله اول و نتایج استخراج پرسشنامه های تحقیق می باشد

خوشبختانه در طی مدت اجرای طرح به انحاء مختلف از اطلاعات حاصله به منظور بهره برداری در برنامه ریزی هاو اتخاذ سیاست ها استفاده شده است

1-1- تعریف فرش دستباف

فرش کلمه ای است عربی به معنی گستردن و گستردنی، و آن هر چیز که گسترده شود، از قالی و پلاس و بستر و نظایر آن را شامل می شود. قالی مأخوذ از کلمه ترکی قالین می باشد به معنی فرش بزرگ پرزدار که با نخ و پشم به رنگ ها و نقوش مختلف می بافند و قالی کوچک را قالیچه گویند[1]

مقصود از فرش یا قالی دستباف، فرشی است که به وسیله دست از تار و پود بافته می شود و در این نوشته ها هر جا صحبت از فرش یا قالی می شود همان نوع دستباف مد نظر است. کما این که امروزه فرش های ماشینی گسترش زیادی یافته اند که موضوع بحث ما نیستند

1-2- اجزاء قالی

یک قالی تشکیل شده از تار و پود و پرز و یا خواب قالی که به آن معمولاً گوشت قالی هم می گویند

تار در قالی عبارت است از نخ هایی که موازی یکدیگر در طول قالی قرار می گیرند. این نخ ها ممکن استاز ابریشم، پشم و یا پنبه انتخاب شود

پود قالی عبارت است از رشته نخ هایی که به صورت موازی یکدیگر از بین نخ های تار گذشته و به طور افقی در دار قالی عبور داده می شوند. جنس این نخ ها معمولاً در قالی های عالی ابریشم و در قالی های خوب و متئسط پشم و در قالی های متوسط تا معمولی نخ پنبه میباشد. البته بایستی در نظر داشت که استفاده نخ پنبه ای برای پود به واسطه محکم بودن و همچنین عدم کشش زیاد آن برای قالی مناسب تر است

پرز (خواب و یا گوشت) فرش، سطح خارجی آن را تشکیل می دهد که به وجود آمدن طرح و رنگ های مختلف در فرش به واسطه وجود آن هاست. جنس پرز فرش را در قالی های ممتاز و عالی ابریشم و در سایر قالی ها پشم تشکیل می دهد

خواب و یا گوشت فرش به وسیله گره هایی که در تارها می خورد به وجود می آید. پس از آن که یک رج گره زده شد آن گاه نخ پود روی آن قرارمی گیرد. ممکن است پس از هر رج گره یک تا سه نخ پود روی آن قرار گیرد. در این صورت در اصطلاح بافندگی به آن هر جین سه پود (و یا هر جین دو پود و;) می گویند و در صورت وجود یک نخ پود به آن جین در میان می گویند

1-3- ابزار تولید

مقصود از ابزار تولید، آن ابزار آلاتی است که در نقاط مختلف کشور در اختیار بافندگان قرار دارد و آن ها با کمک و استفاده از آن ها مبادرت به تولید فرش می کنند

دار که عبارت است از دستگاهی که قالی بر آن بافته می شود مهم ترین و اساسی ترین ابزار تولید در قالیبافی است و به دو صورت افقی و عمودی می باشد

در دارهای افقی 2 تیر چوبی مستقیم به موازات هم در فاصله ثابتی به وسیله چهار میخ چوبی یا فلزی در زمین محکم می شود و نخ های تار به دور این دو تیر پیچیده می شود. در این دستگاه معمولاً تیرهای جانبی وجود ندارد. برپایی و حمل و نقل این گونه دارها آسان است و اغلب توسط ایلات و عشایر کوچ نشین برای تولید قالیچه مورد استفاده قرار می گیرد

دار عمودی که چهارچوب آن یا مستقیماً روی پایه هایی قرار می گیرد و یا تیرک های کناری آن در گودالی در زمین محکم می شوند، خود بر سه نوع است که عبارتند از: دار ثابت، دار تبریزی و دار گردان

دار ثابت

در دار ثابت فرش در چهارچوبی که جایی برای حرکت ندارد بافته می شود و اندازه آن تقریباً برابر اندازه چهارچوب است. در این نوع دار محل نشستن قالیباف همراه با بافت فرش بالا می رود

دار تبریزی

در دار تبریزی که به دار آذربایجانی و ترکی نیز موسوم است تیرک های افقی بالایی و پایینی دار (سردار و زیردار) به وسیله زبانه هایی محکم می شوند م چنان چه زبانه ها بیرون آورده شود، فرش دور سردار و زیردار می چرخد، بدین ترتیب فرشی حداکثر با اندازه دو برابر طول داربست می توان تهیه کرد. در این دار، محل نشستن قالیباف ثابت است

دار گردان

در دار گردان سردار یا زیردار یا هر دو به وسیله اهرم هایی به دور خود می چرخند، در این دارها معمولاً نخ های تار روی سردار (تیرک بالایی) و فرش روی زیردار (تیرک پایینی) پیچیده می شود. در چنین دستگاهی می توان طول فرش را به هر انندازه که لازم باشد افزود

تادهه های اخیر تغییراتی در دار پدید نیامده بود و همه به همان طریق قرون گذشته تهیه و مورد استفاده قرار می گرفتند. کم کم ابداعاتی در ساختمان دار پدید آمد که از آن جمله می توان ساخت دارهای فلزی و یا استفاده از چرخ دنده های فلزی را در دارها نام برد که تا حدودی از زحمت قالیبافان در بالا و پایین بردن فرش کاسته است. گفته می شود که قالی هایی که در دارهای فلزی بافته می شوند، طول و عرض ثابت تری دارند و کمتر سرکجی در آن ها دیده می شود. استفاده از نیمکت های راحت و بهداشتی حداقل در بعضی از کارگاه های بزرگ توصیه شده است

از ابزار دیگر قالیبافی یم توان شانه یا دفه را نام برد که معمولاً چوبی یا دندانه های آهنی و یا کلاً آهنی است و به وسیله آن پودها بر روی یک ردیف گره کوبیده می شوند. ابزار دیگر قالیبافی چاقو است که هر نخ پرز یا خامه پس از چرخش یا گره به دور تار به وسیله آن بریده می شود. طول این چاقو معمولاً بین 15 تا 20 سانتی متر است

سرکش یااره قطعه آهنی است کهنوک آن دندانه دار است و وقتی دو رج قالی را بافتند با آن مثل شانه خامه ها را شانه می کنند تابرای قیچی کردن آماده باشد. پس از سرکش کردن باقیچی با مقراض مخصوصی خامه یا پرز قالی را کوتاه می کنند. به منظور سنجش یکنواختی پرز قالی معمولاً به پشت یکی از تیغه های قیچی یک قطعه کوچک آهن نصب می شود

ابزار اندازه گیری در قالیبافی گره است و آنن وسیله ای است فلزی به طول  ذرع یعنی 5/6 سانتی متر که از آن برای اندازه گیری تعداد گره (خانه) و یا تعیین رج شمار استفاده می شود

نقشه یا طرح از دیگر وسایل مورد نیاز قالی باف است. نقشه ها معمولاً روی کاغذهای میلیمتری پیاده می شوند و معمولاً برای حفظ آن ها بر روی پارچه متقال آهاردار چسبانده می شود. هر کاغذ میلیمتری نشانه یک گره است که بر حسب اندازه قالی تعداد گره هر ردیف و رنگ در نقشه معین می شود و گره ها به شماره بافته می شود. معمولاً برای اجزاء مختلف قالی نظیر حاشیه، زمینه، ترنج، ; نقشه های جداگانه ای وجود دارد

ایلات و عشایر معمولاً از نقشه های حفظی و یکنواخت برای بافت استفاده می کنند

1-4- انواع بافت

بافت با گره زنی اساس کار قالیبافی را تشکیل می دهد. گره ها توسط نخ های رنگ شده بر روی تار قالی زده می شود. هر قدر تعداد این گره ها در سطح قالی زیادتر باشد مرغوبیت و استحکام قالی نیز زیادتر می باشد. طریقه گره زنی در نقاط مختلف ایران فرق     می کند. معمولاً دو نوع گره در تمام ایران به کار برده می شود، گره فارسی و گره ترکی باف

گره فارسی باف

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید